اضافه به علاقمندي ها (Add To Favorites)   
پنجشنبه, 01 آبان 1393      
اکبر رادی مشاهده در قالب پی دی اف چاپ معرفی به دوستان
(1 رای, میانگین 5.00 از 5)
چهارشنبه ، 21 اسفند 1387 ، 12:20

اکبر رادی در دهم مهرماه سال 1318 در یکی از محله های غربی رشت ( پیرسرا ) پا به صحنه زندگی گذاشت . او از زمرة کسانی است که کوله بار چند دهه نمایش نامه نویسی ایران را بر دوش می کشد و از فرزند سوم خانواده ای بازاری و مرفه بود که دو خواهر و سه برادر داشت . پدرش حسن متولد 1287 درس خوانده نُه کلاسه قدیم بود و بعد از فوت پدرش ترک تحصیل کرد و در پی شغل پدری ، قنادی رفت . او در سال های دهه بیست که مقارن با جنگ جهانی دوم بود ، در خیابان « شاه » رشت ، نزدیک « سبزه میدان » کارخانه قندریزی کوچکی داشت . کودکی رادی در امنیت و آرامش و رفاه سپری شد . مادرش ام البنین رزاقی (متولد 1288 ) زنی خانه دار ، متدین و پرتوان و بانویی شایسته و هوشمند برای اداره امورات خانه و خانواده بود .

Image

رادی چهار کلاس اول ابتدایی را در دبستان « عنصری » رشت ( 1325 تا 1329 ) گذراند و تا حدود یازده سالگی در این شهر زندگی کرد اما در سال 1329   که واپسین شراره های جنگ به خاموشی می رفت ، وضع مالی کساد شد و پدر خانواده ، خانه و زندگی و مغازه و هر آن چه داشت را به حراج گذاشت و به طلبکاران پرداخت و با دست خالی به همراه خانواده به تهران کوچید . پدر در اداره دخانیات شغل کم درآمدی یافت و رادی در همان اوان نوجوانی طعم تلخ تنگدستی را چشید . خود می گوید : « در تهران خانواده ای بودیم نگونسار در ولایت غریب با دو اتاق اجاره ای» . دو سال آخر ابتدایی را در دبستان صائب تهران خواند ( 1329 تا 1331 ) و دوره متوسطه را در دبیرستان « رازی » به اتمام رساند ( 1331 تا 1338 ) البته یکبار در سال سوم متوسطه با سه تجدید ، مردود شد و در همان سال ها بود ( 1334 ) که با آثار صادق هدایت آشنا شد و شروع به داستان نویسی کرد .

Image

رادی در سال 1335 اولین داستانش « موش مرده » را در روزنامه کیهان به چاپ رساند . در همان سال داستان بلندی به نام » مسخره » را نوشت که البته منتشر نشد . « افسانه دریا » داستان دیگری از اوست که در سال بعد نگارش یافت و به سرنوشت « مسخره » دچار شد . پیش نویس اولین نمایش نامه جدی رادی  « روزنه آبی » در همین سال نوشته شد که در سال 1341 به چاپ رسید . رادی خود درباره این اثر  می گوید : « عصیان نسل علیه حاکمیت فرسوده اما مستقر پدر سالارانه است. » پیش از « روزنه آبی » او نخستین نمایش نامه اش را با عنوان « از دست رفته » ، قلم زد که خود آن را خام می انگارد .

Image

در سال 1338 ، « باران » اولین داستان برجسته او برندة جایزة اول مسابقه داستان نویسی مجله اطلاعات شد . در همین سال در کنکور پزشکی موفق شد اما سال بعد در رشته « علوم اجتماعی » پذیرفته شد و همزمان مجموعه داستان هایش
« جاده » را در مجله اطلاعات جوانان و نیز  « کوچه » را در ماهنامه سخن به چاپ رساند . داستان نویسی در کار رادی دیری نپایید و به گفته خود او « این جایزه غم نفی شکست و مایه ارتکاب چند سیاه مشق دیگر هم شد که بعدها منتخبی از این سیاه مشق ها را در مجموعه لاغری چاپ کردم » . « جاده » را در سال 1349 به شکل کتاب کم حجمی چاپ می کند و همین زمان داستان نویسی را رها می کند و در مسیر شکوفایی حقیقی گام بر می دارد . بدین ترتیب با شاملو آشنا شد که وی را به شاهین سرکیسیان ، کارگردان تئاتر معرفی کرد . در سال 1340 دورة یک ساله تربیت معلم را گذراند و با حکم رسمی وزارت خانه معلم شد . سال بعد کارش را با تدریس در کلاس سوم دبستان بامشاد و ششم دبستان شهرام در جنوب تهران آغاز کرد . در همین سال به عضویت گروه ادبی « طرفه » درآمد که به تعبیر خودش « ادب دوستانی نوپا بودند که می خواستند انقلاب ادبی برپا کنند » و اعضای آن : نادر ابراهیمی ، احمد رضا احمدی ، جمیله صدری ، مریم جزایری ، محمد علی سپانلو ، ناصر شاهین پر ، جملیه صمدی ، مهرداد صمدی ، جعفر کوش آبادی ، اسماعیل نوری علاء و . . . بودند . در همین سال بود که با جلال آل احمد در دفتر « کتاب ماه » آشنا شد و جلال چاپ « روزنه آبی » را مشروط به اصلاحاتی کرد که از سوی رادی مقبول نبود و در نتیجه این نمایش نامه در « کتاب ماه » چاپ نشد ، « روزنه آبی » شکاف عقیدتی بین دو نسل قدیم و جدید را بیان می کند و از تاریخ چاپ این اثر ، رادی به عنوان نمایش نامه نویس مطرح شد و این تولدی دوباره در عرصه نمایش نامه نویسی گیلان بود که حکایت « پیله آقا » بازاری خشکی است که از ثروت مناسبی برخوردار است و با بزرگان شهر ، رفت و آمدی دارد و باقی داستان او با اعضای خانواده اش است .

Image

رادی در سال 1343 از کارشناسی علوم اجتماعی دانشگاه تهران به کارشناسی ارشد آن ارتقا می یابد . او نمایش نامه افول را در همین سال منتشر می کند . او در این اثر از مهندس جوانی می گوید که با دختر مالکی قدیمی ازدواج می کند و در محیط بسته و کوچک روستا قصد اصلاحاتی دارد . واکنش اذهان را در جامعه ای عقب مانده و دربند سنت ها به نمایش می گذارد . هر واژه این اثر بوی شمال می دهد . جلال آل احمد درباره ی این اثر می گوید : « رادی در افول حسابی طلوع کرد »
او در آستانه ی فارغ التحصیلی از مقطع کارشناسی ارشد ، انصراف داد . در سی ام تیرماه 1344 با حمیده عنقا از خانواده ی عارفان اویسی و از نوادگان مولانا ابوالفضل عنقا « پیر اویس » ازدواج کرد . جشن کوچک ازدواجشان در باشگاه دانشگاه تهران با حضور استاد حسین بهزاد ـ پسرخاله حمیده ـ گروه ادبی طرفه ، هنرمندانی چون سپانلو ، ابراهیمی ، طاهباز و . . . برگزار شد . حاصل این ازدواج دو فرزند پسر است که آریا و همسرش هر دو دندانپزشکند و آرش تحصیلکرده رشته کامپیوتر است . رادی از همسرش می گوید : « چگونه می توان با یک بند انگشت حقوق معلمی از حق التدریس و اضافه کار و مرسومات خانه زد و ساعت های متمادی کنج یک اتاق یخ نشست و نوشت و خط زد و پاره کرد بی آن که در این نشستن ها و ویراستن های « بی برکت » تمرکزی وجود داشته باشد ؟ و چگونه می توان روی یک متن پیچیده دشوار ( نمایش نامه ) تمرکز خلاقانه کرد بی آن که امنیت روانی خانه تضمین شده باشد ؟ پس در این میان به راستی کدامیک خالق اثرند ؟ آن که پشت میز نشسته ، در یک آرامش نسبی با تمرکز شاعرانه می نویسد یا آن که چهار روز در هفته کلاس می رود و هفت روز کارِ خانه می کند و مربی هوشیار بچه ها و مراقب احوال منزل است ؟ نیازهای رفاهی زندگی را در عفاف قناعت خود پنهان کرده است ، بر هریک نمایش نامه ی تازه از قلم درآمده با من چانه می زند و نکته های دقیق می گوید . مختصر کنم  ، کسی که محیط خانه را برای نوشتن من آرام می کند ، اوست . همین یک چشمه تأثیر واضحی است که حمیده در کار نوشتن من داشته ، کمترینه اش نقشی است مساوی من که در خلق این آثار ایفا کرده است . این است که صادقانه بگویم ، هرگاه  قراردادهای صوری عرف ما رخصت  می داد ، من بی گمان دو اسم پای نمایش نامه های خود می گذاشتم .»
اکبر رادی با سابقه سی و دو سال تدریس در رشته ی ادبیات سال چهارم دبیرستان ، ادبیات نمایشی انستیتو مربیان امور هنری ، نمایش نامه نویسی مقطع کارشناسی دانشگاه تهران و نمایش نامه نویسی کارشناسی ارشد دانشگاه هنر ، در سال 1373 از تدریس بازنشسته شد .

Image

او معتقد است که دو اتفاق سرنوشت ساز در زندگی او رخ داد : اولی در سال 1339 زمانی بود که با معرفی شاملو با شاهین سرکیسیان آشنا شد که داعیه ی تئاتر ملی داشت و استعداد خام رادی را در وجودش می دید و مصراً می خواست که آن را وقف تئاتر کند و تنها به نمایش نامه نویسی بپردازد و دیگری در سال 1349 که آشنایی او با جلال آل احمد بود که خود می گوید : « سرانجام هموست که ماده ی مستعد مرا ورزید . »
رادی در آثارش اجتماعی است از مردم و برای مردم می نویسد . قلم او سرشار از جوهر درد مردمی است که نفس می کشند و حقیقت دارند . سبک رئالیستی او برگرفته از مشاهدات عینی اوست . هیچ یک از شخصیت ها او واقعی نیستد ، شخصیت های داستان های او آمیزه ای از واقعیت و خلاقیت او هستند ، شخصیت هایی متناقض و غیرقابل پیش بینی اند . قدرت و اعتبار رادی در آفرینش و خلق شخصیت های آثارش است .
آثار او به ترتیب سال انتشار :
1-    « روزنه آبی » که در سال 1341 منتشر شد .
2-    « افول » که در سال 1343 منتشر شد .
3-    « از پشت شیشه ها » در سال 1346 منتشر شد و او را به عنوان نویسنده ای صاحب سبک به دیگران شناساند و در سال 1348 به کارگردانی رکن الدین خسروی در تالار بیست و پنج شهریور روی صحنه رفت .
4-    « ارثیه ایرانی » در سال 1347 منتشر شد و از پیچیده ترین نمایش نامه های اوست . تراژیک ترین شرایط خانوادگی در این اثر رخ می دهد . خانواده کانون تضادها و تناقض هاست که به کارگردانی خلیل موحد دیلمقانی در تالار 25 شهریور بر روی صحنه رفت .

Image

5-    « صیادان » در سال 1348 منتشر شد و وقایع آن در حاشیه ی دریای خزر رخ
می دهد که شرکت شیلات هیولایی است که صیادان دربند آن هستند ، یکبار به کارگردانی جعفر والی در سال 1349 و بار دیگر به کارگردانی فرامرز طالبی در تالار فردوسی در سال 1350 و دیگر بار در سال 1354 به کارگردانی خلیل موحد دیلمقانی به روی صحنه رفت .
6-    « مرگ در پاییز » در سال 1349 منتشر شد و به کارگردانی عباس جوانمرد اجرا شد .
7-    « جاده » ، مجموعه داستان های رادی است که در سال 1349 به شکل کتاب کوچک مستقلی چاپ شد .
8-    « دستی از دور » مجموعه مقالات اوست که در سال 1352 منتشر شد .
9-    « لبخند با شکوه آقای گیل » ، در سال 1352 منتشر شد . زندگی علیقلی خان پیرومفلوک را به تصویر می کشد که زمانی صاحب املاک زیادی بود و امروز ناظر نمایشی است که بازیگرانش فرزندان اویند . شخصیت هایش را عالی توصیف می کند . به کارگردانی رکن الدین خسروی در تالار بیست و پنج شهریور بر روی صحنه رفت .
10-     « در مه بخوان » در سال 1354 منتشر شد که زندگی چند معلم را با خلق و خوی متفاوت در یک روستا در 4 پرده به تصویر می کشد .
11-     « نامه های همشهری » مجموعه مقالات اوست که در سال 1356 منتشر شد .
12-      « هاملت با سالاد فصل » در سال 1357 منتشر شد .
13-     « منجی در صبح نمناک » در سال 1365 منتشر شد که وقایع آن در آستانه انقلاب شکل می گیرد و روشنفکران را زیر ذره بین می برد .
14-     « پلکان » در سال 1368 منتشر شد ، مجموعه ای از کردارها و رفتارهای انسان ها را در بستر جامعه به نمایش می گذارد . « بلبل » پلیدترین شخصیت داستان های رادی است که با فردوسی از روستا آغاز می کند و بعد از 24 سال به سرمایه دار بزرگی تبدیل می شود .
15-     « آهسته با گل سرخ » یک رمان ساده و دل چسب است که مضمون دشواری ندارد ، محبوب ترین قهرمان رادی « جلال دیلمی » است او را بیش از دیگران می ستاید .
16-     « بشنو از نی » مکالمات با اکبر رادی است که در سال 1370 به همت انتشارات هدایت رشت منتشر شد .
17-      « آمیز قلمدون » که در سال 1377 منتشر شد .
18-     « سنگ روی سنگپوش خیس » در سال 1378 منتشر شد .
19-     « باغ شب نمای ما » نیز در سال 1378 منتشر شد .
20-      « مکالمات » در 1379 منتشر شد .
21-      « تا نگوی تخم مرغ داغ » در سال 1381 منتشر شد .
22-      « کاکتوس »  در سال 1381 منتشر شد.
23-     « ملودی شهر بارانی » به کارگردانی رضا میرمعنوی در مجتمع فرهنگی سردار جنگل رشت اجرا شد.
24-      « خانچه و مهتابی » در سال 1382 منتشر شد و در بازنمایی واقعیت دارای شگردهای بی نظیری است.
25-     « انسان ریخته یا نیم رخ شبرنگ » در سال 1382 منتشر شد .
26-     « شب بخیر جناب کنت » در سال 1383 منتشر شد .
27-      « روی صحنه آبی 1 » ، در سال 1383 منتشر شد .
28-      « روی صحنه آبی 2 » در سال 1383 منتشر شد .
29-     « روی صحنه آبی 3 » در سال 1383 منتشر شد .
30-     « پایین گذر سقاخانه » در سال 1384 منتشر شد ، حکایت قدمت تاریخ بشری است و تقابل همیشگی خیر و شر . نمایش نامه باز زبانی شیوا و موجز در دوازده تابلو به تصویر کشیده شده است .
اکبر رادی ، اگرچه داستان نویسی را رها کرد ، اما توانمندی حقیقی اش در نمایش نامه نویسی به اثبات رسید . عناصر آثار او از زندگی روزمره ، وقایع کوچک و ساده دلیِ پرمفهومی گرفته شده که از نگاه تیزبین نویسندة واقع بین آن به دور نمانده است . او خود را بیش از هرکسی متأثر از چخوف  می داند و می گوید : « در بعضی از نمایش نامه های من سایه ی دست هنرمندانه ای دیده می شود و این بی گمان سایه ی دست چخوف است . علاوه بر این می توانید رد پای نیای او تورگینف را هم در گوشه و کنار نوشته های من ببینید ، که در طبیعت نگاری و قلم زنی چهره ها با چخوف گروه خونی نزدیکی دارم . »
او آثارش را تحت تأثیر شکسپیر ، اونیل ، داستایوفسکی ، ایبسن ، گوگول ، بهرام صادقی و . . . می داند و معتقد است این بزرگان به نمایش نامه هایش شأن بسیار بخشیدند .
رادی عمرش را وقت تئاتر کرد و خودش در مورد اعتقاد راسخ و استوارش به تئاتر می گوید : « پی بردم که مفاهیمی به عظمت جهان را چگونه می توان روی صحنه در دو ساعت به جماعتی ارائه داد . »
از او چندین بار تجلیل به عمل آمد که بعضی از آن ها در زیر ذکر می شود :
-    تجلیل به مناسبت روز جهانی تئاتر و اهدای لوح تقدیر از طرف کمیته تئاتر ایران وابسته به کمیسیون ملی یونسکو ( 1379 )
-    تجلیل در جشنواره ی بین المللی فجر و اهدای تندیس یادبود ( 1379 )
-    تجلیل دانشگاه هنر در مراسم « نکوداشت فرهیختگان تئاتر ایران زمین » ( 1379 )
-    نکوداشت در فرهنگسرای بهمن و اهدای لوح تقدیر ( 1382 )
-    نکوداشت به مناسبت روز جهانی تئاتر در خانه فرهنگ و اهدای لوح تقدیر ( 1382 )
-    نکوداشت در تئاتر شهر با نقش خوانی دوازده نمایش نامه او به وسیله ی گروه های مختلف به مدت سه ماه ( 1383 )
-    دریافت تندیس یادبود در همایش بین المللی « هنر و جهانی شدن » ( 1383 )
-    بزرگداشت در دانشکده ی هنر و معماری و اهدای لوح تقدیر به مناسبت سالروز تولد وی ( 1384 )
-    بزرگداشت در سایت « ایران تئاتر » با درج مقالاتی از نویسندگان و منتقدان تئاتر به مناسبت سالروز تولد وی (1384 )
-    تجلیل در جشنواره تئاتر آذربایجان ( تبریز ) و اهدای لوح تقدیر ( 1384 )
-    تجلیل دانشگاه گیلان در جشنواره شمال و شمال غرب تئاتر دانشگاهی ایران و اهدای تندیس یادبود ( 1384 )
-    انتخاب نمایش نامه « ملودی شهر بارانی » از طرف کانون ملی منتقدان تئاتر به عنوان متن برتر سال و اهدای لوح تقدیر ( 1384 )
اهدای اولین جایزه « اکبر رادی » به نمایش نامه های برگزیده جشنواره بین المللی تئاتر دانشگاهی ایران ( 1385 )

 

افزودن نظر

کد امنیتی
تصویر جدید

 
آخرین بروز رسانی: چهارشنبه, 30 مهر 1393 - 13:30
بازديد:20582770

بازدیدکنندگان آنلاین : 792