اضافه به علاقمندي ها (Add To Favorites)   
سه شنبه, 07 مرداد 1393      
اکبر رادی مشاهده در قالب پی دی اف چاپ معرفی به دوستان
(1 رای, میانگین 5.00 از 5)
چهارشنبه ، 21 اسفند 1387 ، 13:20

اکبر رادی در دهم مهرماه سال 1318 در یکی از محله های غربی رشت ( پیرسرا ) پا به صحنه زندگی گذاشت . او از زمرة کسانی است که کوله بار چند دهه نمایش نامه نویسی ایران را بر دوش می کشد و از فرزند سوم خانواده ای بازاری و مرفه بود که دو خواهر و سه برادر داشت . پدرش حسن متولد 1287 درس خوانده نُه کلاسه قدیم بود و بعد از فوت پدرش ترک تحصیل کرد و در پی شغل پدری ، قنادی رفت . او در سال های دهه بیست که مقارن با جنگ جهانی دوم بود ، در خیابان « شاه » رشت ، نزدیک « سبزه میدان » کارخانه قندریزی کوچکی داشت . کودکی رادی در امنیت و آرامش و رفاه سپری شد . مادرش ام البنین رزاقی (متولد 1288 ) زنی خانه دار ، متدین و پرتوان و بانویی شایسته و هوشمند برای اداره امورات خانه و خانواده بود .

Image

رادی چهار کلاس اول ابتدایی را در دبستان « عنصری » رشت ( 1325 تا 1329 ) گذراند و تا حدود یازده سالگی در این شهر زندگی کرد اما در سال 1329   که واپسین شراره های جنگ به خاموشی می رفت ، وضع مالی کساد شد و پدر خانواده ، خانه و زندگی و مغازه و هر آن چه داشت را به حراج گذاشت و به طلبکاران پرداخت و با دست خالی به همراه خانواده به تهران کوچید . پدر در اداره دخانیات شغل کم درآمدی یافت و رادی در همان اوان نوجوانی طعم تلخ تنگدستی را چشید . خود می گوید : « در تهران خانواده ای بودیم نگونسار در ولایت غریب با دو اتاق اجاره ای» . دو سال آخر ابتدایی را در دبستان صائب تهران خواند ( 1329 تا 1331 ) و دوره متوسطه را در دبیرستان « رازی » به اتمام رساند ( 1331 تا 1338 ) البته یکبار در سال سوم متوسطه با سه تجدید ، مردود شد و در همان سال ها بود ( 1334 ) که با آثار صادق هدایت آشنا شد و شروع به داستان نویسی کرد .

Image

رادی در سال 1335 اولین داستانش « موش مرده » را در روزنامه کیهان به چاپ رساند . در همان سال داستان بلندی به نام » مسخره » را نوشت که البته منتشر نشد . « افسانه دریا » داستان دیگری از اوست که در سال بعد نگارش یافت و به سرنوشت « مسخره » دچار شد . پیش نویس اولین نمایش نامه جدی رادی  « روزنه آبی » در همین سال نوشته شد که در سال 1341 به چاپ رسید . رادی خود درباره این اثر  می گوید : « عصیان نسل علیه حاکمیت فرسوده اما مستقر پدر سالارانه است. » پیش از « روزنه آبی » او نخستین نمایش نامه اش را با عنوان « از دست رفته » ، قلم زد که خود آن را خام می انگارد .

Image

در سال 1338 ، « باران » اولین داستان برجسته او برندة جایزة اول مسابقه داستان نویسی مجله اطلاعات شد . در همین سال در کنکور پزشکی موفق شد اما سال بعد در رشته « علوم اجتماعی » پذیرفته شد و همزمان مجموعه داستان هایش
« جاده » را در مجله اطلاعات جوانان و نیز  « کوچه » را در ماهنامه سخن به چاپ رساند . داستان نویسی در کار رادی دیری نپایید و به گفته خود او « این جایزه غم نفی شکست و مایه ارتکاب چند سیاه مشق دیگر هم شد که بعدها منتخبی از این سیاه مشق ها را در مجموعه لاغری چاپ کردم » . « جاده » را در سال 1349 به شکل کتاب کم حجمی چاپ می کند و همین زمان داستان نویسی را رها می کند و در مسیر شکوفایی حقیقی گام بر می دارد . بدین ترتیب با شاملو آشنا شد که وی را به شاهین سرکیسیان ، کارگردان تئاتر معرفی کرد . در سال 1340 دورة یک ساله تربیت معلم را گذراند و با حکم رسمی وزارت خانه معلم شد . سال بعد کارش را با تدریس در کلاس سوم دبستان بامشاد و ششم دبستان شهرام در جنوب تهران آغاز کرد . در همین سال به عضویت گروه ادبی « طرفه » درآمد که به تعبیر خودش « ادب دوستانی نوپا بودند که می خواستند انقلاب ادبی برپا کنند » و اعضای آن : نادر ابراهیمی ، احمد رضا احمدی ، جمیله صدری ، مریم جزایری ، محمد علی سپانلو ، ناصر شاهین پر ، جملیه صمدی ، مهرداد صمدی ، جعفر کوش آبادی ، اسماعیل نوری علاء و . . . بودند . در همین سال بود که با جلال آل احمد در دفتر « کتاب ماه » آشنا شد و جلال چاپ « روزنه آبی » را مشروط به اصلاحاتی کرد که از سوی رادی مقبول نبود و در نتیجه این نمایش نامه در « کتاب ماه » چاپ نشد ، « روزنه آبی » شکاف عقیدتی بین دو نسل قدیم و جدید را بیان می کند و از تاریخ چاپ این اثر ، رادی به عنوان نمایش نامه نویس مطرح شد و این تولدی دوباره در عرصه نمایش نامه نویسی گیلان بود که حکایت « پیله آقا » بازاری خشکی است که از ثروت مناسبی برخوردار است و با بزرگان شهر ، رفت و آمدی دارد و باقی داستان او با اعضای خانواده اش است .

Image

رادی در سال 1343 از کارشناسی علوم اجتماعی دانشگاه تهران به کارشناسی ارشد آن ارتقا می یابد . او نمایش نامه افول را در همین سال منتشر می کند . او در این اثر از مهندس جوانی می گوید که با دختر مالکی قدیمی ازدواج می کند و در محیط بسته و کوچک روستا قصد اصلاحاتی دارد . واکنش اذهان را در جامعه ای عقب مانده و دربند سنت ها به نمایش می گذارد . هر واژه این اثر بوی شمال می دهد . جلال آل احمد درباره ی این اثر می گوید : « رادی در افول حسابی طلوع کرد »
او در آستانه ی فارغ التحصیلی از مقطع کارشناسی ارشد ، انصراف داد . در سی ام تیرماه 1344 با حمیده عنقا از خانواده ی عارفان اویسی و از نوادگان مولانا ابوالفضل عنقا « پیر اویس » ازدواج کرد . جشن کوچک ازدواجشان در باشگاه دانشگاه تهران با حضور استاد حسین بهزاد ـ پسرخاله حمیده ـ گروه ادبی طرفه ، هنرمندانی چون سپانلو ، ابراهیمی ، طاهباز و . . . برگزار شد . حاصل این ازدواج دو فرزند پسر است که آریا و همسرش هر دو دندانپزشکند و آرش تحصیلکرده رشته کامپیوتر است . رادی از همسرش می گوید : « چگونه می توان با یک بند انگشت حقوق معلمی از حق التدریس و اضافه کار و مرسومات خانه زد و ساعت های متمادی کنج یک اتاق یخ نشست و نوشت و خط زد و پاره کرد بی آن که در این نشستن ها و ویراستن های « بی برکت » تمرکزی وجود داشته باشد ؟ و چگونه می توان روی یک متن پیچیده دشوار ( نمایش نامه ) تمرکز خلاقانه کرد بی آن که امنیت روانی خانه تضمین شده باشد ؟ پس در این میان به راستی کدامیک خالق اثرند ؟ آن که پشت میز نشسته ، در یک آرامش نسبی با تمرکز شاعرانه می نویسد یا آن که چهار روز در هفته کلاس می رود و هفت روز کارِ خانه می کند و مربی هوشیار بچه ها و مراقب احوال منزل است ؟ نیازهای رفاهی زندگی را در عفاف قناعت خود پنهان کرده است ، بر هریک نمایش نامه ی تازه از قلم درآمده با من چانه می زند و نکته های دقیق می گوید . مختصر کنم  ، کسی که محیط خانه را برای نوشتن من آرام می کند ، اوست . همین یک چشمه تأثیر واضحی است که حمیده در کار نوشتن من داشته ، کمترینه اش نقشی است مساوی من که در خلق این آثار ایفا کرده است . این است که صادقانه بگویم ، هرگاه  قراردادهای صوری عرف ما رخصت  می داد ، من بی گمان دو اسم پای نمایش نامه های خود می گذاشتم .»
اکبر رادی با سابقه سی و دو سال تدریس در رشته ی ادبیات سال چهارم دبیرستان ، ادبیات نمایشی انستیتو مربیان امور هنری ، نمایش نامه نویسی مقطع کارشناسی دانشگاه تهران و نمایش نامه نویسی کارشناسی ارشد دانشگاه هنر ، در سال 1373 از تدریس بازنشسته شد .

Image

او معتقد است که دو اتفاق سرنوشت ساز در زندگی او رخ داد : اولی در سال 1339 زمانی بود که با معرفی شاملو با شاهین سرکیسیان آشنا شد که داعیه ی تئاتر ملی داشت و استعداد خام رادی را در وجودش می دید و مصراً می خواست که آن را وقف تئاتر کند و تنها به نمایش نامه نویسی بپردازد و دیگری در سال 1349 که آشنایی او با جلال آل احمد بود که خود می گوید : « سرانجام هموست که ماده ی مستعد مرا ورزید . »
رادی در آثارش اجتماعی است از مردم و برای مردم می نویسد . قلم او سرشار از جوهر درد مردمی است که نفس می کشند و حقیقت دارند . سبک رئالیستی او برگرفته از مشاهدات عینی اوست . هیچ یک از شخصیت ها او واقعی نیستد ، شخصیت های داستان های او آمیزه ای از واقعیت و خلاقیت او هستند ، شخصیت هایی متناقض و غیرقابل پیش بینی اند . قدرت و اعتبار رادی در آفرینش و خلق شخصیت های آثارش است .
آثار او به ترتیب سال انتشار :
1-    « روزنه آبی » که در سال 1341 منتشر شد .
2-    « افول » که در سال 1343 منتشر شد .
3-    « از پشت شیشه ها » در سال 1346 منتشر شد و او را به عنوان نویسنده ای صاحب سبک به دیگران شناساند و در سال 1348 به کارگردانی رکن الدین خسروی در تالار بیست و پنج شهریور روی صحنه رفت .
4-    « ارثیه ایرانی » در سال 1347 منتشر شد و از پیچیده ترین نمایش نامه های اوست . تراژیک ترین شرایط خانوادگی در این اثر رخ می دهد . خانواده کانون تضادها و تناقض هاست که به کارگردانی خلیل موحد دیلمقانی در تالار 25 شهریور بر روی صحنه رفت .

Image

5-    « صیادان » در سال 1348 منتشر شد و وقایع آن در حاشیه ی دریای خزر رخ
می دهد که شرکت شیلات هیولایی است که صیادان دربند آن هستند ، یکبار به کارگردانی جعفر والی در سال 1349 و بار دیگر به کارگردانی فرامرز طالبی در تالار فردوسی در سال 1350 و دیگر بار در سال 1354 به کارگردانی خلیل موحد دیلمقانی به روی صحنه رفت .
6-    « مرگ در پاییز » در سال 1349 منتشر شد و به کارگردانی عباس جوانمرد اجرا شد .
7-    « جاده » ، مجموعه داستان های رادی است که در سال 1349 به شکل کتاب کوچک مستقلی چاپ شد .
8-    « دستی از دور » مجموعه مقالات اوست که در سال 1352 منتشر شد .
9-    « لبخند با شکوه آقای گیل » ، در سال 1352 منتشر شد . زندگی علیقلی خان پیرومفلوک را به تصویر می کشد که زمانی صاحب املاک زیادی بود و امروز ناظر نمایشی است که بازیگرانش فرزندان اویند . شخصیت هایش را عالی توصیف می کند . به کارگردانی رکن الدین خسروی در تالار بیست و پنج شهریور بر روی صحنه رفت .
10-     « در مه بخوان » در سال 1354 منتشر شد که زندگی چند معلم را با خلق و خوی متفاوت در یک روستا در 4 پرده به تصویر می کشد .
11-     « نامه های همشهری » مجموعه مقالات اوست که در سال 1356 منتشر شد .
12-      « هاملت با سالاد فصل » در سال 1357 منتشر شد .
13-     « منجی در صبح نمناک » در سال 1365 منتشر شد که وقایع آن در آستانه انقلاب شکل می گیرد و روشنفکران را زیر ذره بین می برد .
14-     « پلکان » در سال 1368 منتشر شد ، مجموعه ای از کردارها و رفتارهای انسان ها را در بستر جامعه به نمایش می گذارد . « بلبل » پلیدترین شخصیت داستان های رادی است که با فردوسی از روستا آغاز می کند و بعد از 24 سال به سرمایه دار بزرگی تبدیل می شود .
15-     « آهسته با گل سرخ » یک رمان ساده و دل چسب است که مضمون دشواری ندارد ، محبوب ترین قهرمان رادی « جلال دیلمی » است او را بیش از دیگران می ستاید .
16-     « بشنو از نی » مکالمات با اکبر رادی است که در سال 1370 به همت انتشارات هدایت رشت منتشر شد .
17-      « آمیز قلمدون » که در سال 1377 منتشر شد .
18-     « سنگ روی سنگپوش خیس » در سال 1378 منتشر شد .
19-     « باغ شب نمای ما » نیز در سال 1378 منتشر شد .
20-      « مکالمات » در 1379 منتشر شد .
21-      « تا نگوی تخم مرغ داغ » در سال 1381 منتشر شد .
22-      « کاکتوس »  در سال 1381 منتشر شد.
23-     « ملودی شهر بارانی » به کارگردانی رضا میرمعنوی در مجتمع فرهنگی سردار جنگل رشت اجرا شد.
24-      « خانچه و مهتابی » در سال 1382 منتشر شد و در بازنمایی واقعیت دارای شگردهای بی نظیری است.
25-     « انسان ریخته یا نیم رخ شبرنگ » در سال 1382 منتشر شد .
26-     « شب بخیر جناب کنت » در سال 1383 منتشر شد .
27-      « روی صحنه آبی 1 » ، در سال 1383 منتشر شد .
28-      « روی صحنه آبی 2 » در سال 1383 منتشر شد .
29-     « روی صحنه آبی 3 » در سال 1383 منتشر شد .
30-     « پایین گذر سقاخانه » در سال 1384 منتشر شد ، حکایت قدمت تاریخ بشری است و تقابل همیشگی خیر و شر . نمایش نامه باز زبانی شیوا و موجز در دوازده تابلو به تصویر کشیده شده است .
اکبر رادی ، اگرچه داستان نویسی را رها کرد ، اما توانمندی حقیقی اش در نمایش نامه نویسی به اثبات رسید . عناصر آثار او از زندگی روزمره ، وقایع کوچک و ساده دلیِ پرمفهومی گرفته شده که از نگاه تیزبین نویسندة واقع بین آن به دور نمانده است . او خود را بیش از هرکسی متأثر از چخوف  می داند و می گوید : « در بعضی از نمایش نامه های من سایه ی دست هنرمندانه ای دیده می شود و این بی گمان سایه ی دست چخوف است . علاوه بر این می توانید رد پای نیای او تورگینف را هم در گوشه و کنار نوشته های من ببینید ، که در طبیعت نگاری و قلم زنی چهره ها با چخوف گروه خونی نزدیکی دارم . »
او آثارش را تحت تأثیر شکسپیر ، اونیل ، داستایوفسکی ، ایبسن ، گوگول ، بهرام صادقی و . . . می داند و معتقد است این بزرگان به نمایش نامه هایش شأن بسیار بخشیدند .
رادی عمرش را وقت تئاتر کرد و خودش در مورد اعتقاد راسخ و استوارش به تئاتر می گوید : « پی بردم که مفاهیمی به عظمت جهان را چگونه می توان روی صحنه در دو ساعت به جماعتی ارائه داد . »
از او چندین بار تجلیل به عمل آمد که بعضی از آن ها در زیر ذکر می شود :
-    تجلیل به مناسبت روز جهانی تئاتر و اهدای لوح تقدیر از طرف کمیته تئاتر ایران وابسته به کمیسیون ملی یونسکو ( 1379 )
-    تجلیل در جشنواره ی بین المللی فجر و اهدای تندیس یادبود ( 1379 )
-    تجلیل دانشگاه هنر در مراسم « نکوداشت فرهیختگان تئاتر ایران زمین » ( 1379 )
-    نکوداشت در فرهنگسرای بهمن و اهدای لوح تقدیر ( 1382 )
-    نکوداشت به مناسبت روز جهانی تئاتر در خانه فرهنگ و اهدای لوح تقدیر ( 1382 )
-    نکوداشت در تئاتر شهر با نقش خوانی دوازده نمایش نامه او به وسیله ی گروه های مختلف به مدت سه ماه ( 1383 )
-    دریافت تندیس یادبود در همایش بین المللی « هنر و جهانی شدن » ( 1383 )
-    بزرگداشت در دانشکده ی هنر و معماری و اهدای لوح تقدیر به مناسبت سالروز تولد وی ( 1384 )
-    بزرگداشت در سایت « ایران تئاتر » با درج مقالاتی از نویسندگان و منتقدان تئاتر به مناسبت سالروز تولد وی (1384 )
-    تجلیل در جشنواره تئاتر آذربایجان ( تبریز ) و اهدای لوح تقدیر ( 1384 )
-    تجلیل دانشگاه گیلان در جشنواره شمال و شمال غرب تئاتر دانشگاهی ایران و اهدای تندیس یادبود ( 1384 )
-    انتخاب نمایش نامه « ملودی شهر بارانی » از طرف کانون ملی منتقدان تئاتر به عنوان متن برتر سال و اهدای لوح تقدیر ( 1384 )
اهدای اولین جایزه « اکبر رادی » به نمایش نامه های برگزیده جشنواره بین المللی تئاتر دانشگاهی ایران ( 1385 )

 

افزودن نظر

کد امنیتی
تصویر جدید

 
آخرین بروز رسانی: دوشنبه, 06 مرداد 1393 - 13:48
بازديد:18643699

بازدیدکنندگان آنلاین : 490