اضافه به علاقمندي ها (Add To Favorites)   
يكشنبه, 30 شهریور 1393      
بررسی فواید اقتصادی پرورش ماهیان خاویاری در استخر 10 - 89 مشاهده در قالب پی دی اف چاپ معرفی به دوستان
(1 رای, میانگین 3.00 از 5)
چهارشنبه ، 8 دی 1389 ، 14:03

قدمت ماهیان خاویاری دریای خزر به 400 میلیون سال پیش برمی گردد، در واقع این گونه از ماهیان، هم عصر دایناسورها محسوب می شوند و از این رو به " فسیل زنده ی خزر" مشهورند.
براساس اعلام انستیتو تحقیقات بین المللی ماهیان خاویاری که در رشت مستقر است، ماهیان خاویاری خزر به 5 گونه ی فیل ماهی، تاس ماهیان ایرانی، تاس ماهیان روسی، ازون برون و تاس ماهی شیپ طبقه بندی می شوند.
رئیس این انستیتو که نماینده ی قاره ی آسیا در کنوانسیون بین المللی گونه های در حال انقراض - سایتیس - هم هست در گفتگو با کارشناس تفسیر صداوسیمای مرکز گیلان با تاکید براینکه ماهیان خاویاری خزر در فهرست جانوران در حال انقراض قرار گرفته اند گفت: صید قاچاق، صید قانونی اما بیش از ظرفیت، آلودگی خزر و ناهماهنگی کشورهای حاشیه ی این دریاچه در زمینه ی حفاظت و بازسازی ماهیان خاویاری، مهمترین عوامل انقراض تدریجی این گونه ی ارزشمند دریایی اند.
دکترمحمد پورکاظمی می گوید: کاهش استحصال خاویار از خزر در20سال گذشته نشان می دهد، دست به دست هم دادن این عوامل، آسیب هایی جدی به روند تداوم حیات ماهیان خاویاری خزر وارد کرده است.
وی گفت: در حالیکه در سال70، هفتاد و شش تن خاویار از خزر استحصال شد، این رقم در سال88 به931 کیلوگرم کاهش یافت و با روند فعلی، پیش این شرایط باعث شد تا شیلات ایران تلاش کند، با اجرای طرح تولید ماهیان خاویاری پرورشی، راهی برای کاستن بهره برداری از ذخایراین گونه ازماهیان پیدا کند.
مدیرکل شیلات گیلان در گفتگو با کارشناس تفسیرصداوسیمای مرکز گیلان درتشریح این طرح گفت: شیلات ایران، طرح پرورش ماهیان خاویاری دراستخر را با هدف تولید گوشت این گونه ازماهیان واستحصال خاویار پرورشی، از سال 78 تهیه و برای اجرا در اختیار متقاضیان بخش خصوصی قرارداده است.
هادی رفیعی می گوید: براساس اعلام شیلات ایران، در حال حاضر بخش خصوصی، علاوه بر سه استان شمالی، در استان های یزد، خوزستان،
مرکزی، فارس، تهران، اردبیل و آذربایجان های شرقی و غربی هم برای تولید ماهیان خاویاری پرورشی اقدام کرده است.

وی با بیان اینکه براساس این طرح،850 هکتار از اراضی ساحلی گیلان برای ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری مستعد است گفت: وجود زمینی که ایجاد استخر در آن، مورد تایید ادارات مربوطه باشد و نیز بتوان آب شور دریا را به این استخرها انتقال داد 2شرط اساسی، برای ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری است.
این مقام شیلاتی می گوید: اگر حداقل زمین مورد نیاز برای احداث مزرعه ی پرورش ماهیان خاویاری را یک و نیم هکتار فرض کنیم، در850 هکتار از زمین های ساحلی گیلان که برای این کارمساعدند می توان بیش از560 مزرعه ی پرورش ماهیان خاویاری احداث کرد.
مدیرکل شیلات گیلان گفت: برآورد می شود از این مزارع بتوان پس از یک دوره ی4ساله، سالانه 8 هزار و400 تن گوشت ماهیان خاویاری و پس از یک دوره ی 8 ساله دست کم هزار و120 تن خاویار تولید کرد.
اسحاق شعبانی مدیر امور ماهیان خاویاری شیلات گیلان نیز ارزش این مقدار گوشت خاویاری و خاویار پرورشی را با نرخ امروز، به ترتیب یک تریلیون و8 میلیارد ریال و13تریلیون و440 میلیارد ریال اعلام کرد.
معاون آبزی پروری اداره ی کل شیلات گیلان هم در گفتگو با  کارشناس تفسیر صداوسیمای مرکز گیلان با تاکید بر اینکه، توسعه ی تولید ماهیان خاویاری پرورشی راهی مطمئن و کارآمد برای حفظ  ذخایر ماهیان خاویاری خزر است گفت: اگر این طرح به صورت کامل در گیلان اجرا شود، تولید خاویار پرورشی در استان هزار و120 برابر خاویار استحصالی از خزر در سال88 و تولید گوشت ماهیان خاویاری حداقل هزار و 400 برابر گوشت ماهیان خاویاری صید شده از این دریا درسال گذشته خواهد شد.
ابراهیم بیگ تن در ادامه با اشاره به اینکه ازسال 80 – زمان اجرای طرح پرورش ماهیان خاویاری در استخر– تا کنون 2 سرمایه گذار بخش خصوصی برای این کار در شهرستان تالش سرمایه گذاری کرده اند گفت: وسعت استخرهای این دو سرمایه گذار سرجمع 3 هکتار است و می توانند سالانه حداقل 30  تن گوشت خاویاری تولید و به بازارعرضه کنند.
وی با بیان اینکه ماهیان خاویاری،دست کم پس از8 سال به سن خاویاردهی می رسند گفت: ماهیان خاویاری این استخرها هنوزبه مرحله ی خاویاردهی نرسیده اند اما پیش بینی می شود از سال91، از این مزارع سالانه 4 تن خاویار - معادل 4 برابر کل خاویار استحصالی ازحوزه ی دریایی گیلان در سال 88- استحصال شود.
این مقام شیلاتی همچنین با اشاره به سیاست های حمایتی شیلات گیلان برای توسعه ی استخرهای پرورش ماهیان خاویاری گفت: شیلات گیلان با ارائه ی خدمات فنی و کارشناسی، کمک به فرآیند زمین یابی، تامین بچه ماهی خاویاری و دیگر نهاده های مورد نیاز، نظارت برفعالیت های پرورشی، فراهم کردن زمینه ی صدور موافقت اصولی، اجرای طرح و پیگیری مشکلات فرآیند پرورش و رفع آنها تلاش می کند بخش خصوصی را به پرورش ماهیان خاویاری تشویق کند.
و اما بررسی ها نشان می دهد، فرآیند ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری در گیلان با مشکلاتی هم روبه روست که برخی از این مشکلات ناشی از ناکافی بودن حمایت های دستگاه های دولتی و برخی دیگر، ناشی از ماهیت کار است.
عرفان وزیری مدیرعامل مزرعه ی پرورش ماهیان خاویاری قروق تالش  در گفتگو با کارشناس تفسیر صداوسیمای مرکز گیلان گفت: در مزرعه ام 15 هزار قطعه ماهی خاویاری نگهداری می کنم و از سال 86 تا کنون توانسته ام  45 تن گوشت ماهیان خاویاری به ارزش 5 میلیارد و400 میلیون ریال  راهی بازار کنم.
این پرورش دهنده ی ماهیان خاویاری هم پیش بینی کرد: از  سال 91 بتواند سالانه حدود3 تن خاویار پرورشی به بازار عرضه کند.
این سرمایه گذار بخش خصوصی که تا کنون 8 میلیارد ریال برای ایجاد و فعالیت مزرعه ی پرورش ماهیان خاویاری هزینه  کرده گفت: برغم تلاش های بسیار موفق نشدم از سامانه های بانکی تسهیلات دریافت کنم.
وی نامناسب بودن شرایط  وام های پرداختی وبورکراسی های اداری را از مشکلات ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری اعلام کرد و گفت: در حالیکه دست کم 4 سال طول می کشد تا مزارع پرورش ماهیان خاویاری از طریق تولید گوشت، به سود دهی برسند واین زمان برای تولید خاویار، دست کم 8 سال است، تسهیلات بانکی به صورت سرمایه در گردش یا همان مضاربه ای 9 ماهه ارایه می شود که البته بیشتر سرمایه گذاران بخش خصوصی توان بازپرداخت اینگونه وام ها را ندارند.
وی درادامه گفت: برای گرفتن پروانه ی بهره برداری مزرعه ام یک سال تلاش کردم تا از5-6 اداره ی دولتی مجوز بگیرم در حالیکه اگراین کار در نهادی خاص متمرکز می شد، راحت تر می توانستم کارها را به سرانجام برسانم.
رسول علی نژاد مدیرعامل مزرعه ی دریا خاویار هم که از سال84 پرورش ماهیان خاویاری را در شهرستان تالش آغاز کرده است در گفتگو با کارشناس تفسیر صداوسیمای مرکز گیلان با بیان اینکه در مزرعه اش از10هزار قطعه ماهی خاویاری با وزن بین 200 گرم تا 15 کیلوگرم نگهداری می کند گفت: این بچه ماهیان بین6 ماه تا 4 سال سن دارند و پارسال برای نخستین بار توانسته ام20 تن گوشت ماهی خاویاری را به ارزش 2میلیارد و400 میلیون ریال به بازار عرضه کنم و امیدوارم تا 4 سال دیگر1 تن خاویار هم راهی بازارهای داخلی و خارجی کنم.
وی در توضیح علت پایین بودن ظرفیت تولید خاویار مزرعه اش گفت پروانه ی بهره برداری مزرعه ام برای تولید اسمی سالانه 30 تن گوشت و یک تن خاویار صادرشده است، بنا براین عمده ی فعالیت مزرعه ی دریا خاویار بر تولید گوشت ماهی خاویاری استواراست.
رسول علی نژاد با اشاره به برخی مشکلات موجود در زمینه ی ایجاد مزارع  پرورش ماهیان خاویاری، کوتاه مدت بودن زمان باز پرداخت وام های بانکی و دست و پاگیربودن روند صدور پروانه ی کسب را 2 مشکل مهم پیش روی این کار دانست.
واما مدیرکل شیلات گیلان در گفتگو با کارشناس تفسیرصداوسیمای مرکز گیلان با پذیرفتن مشکلات طرح شده از سوی سرمایه گذاران گفت: بانک ها تسهیلات پرداختی به مزارع پرورش ماهیان خاویاری را از محل سرمایه در گردش و یا طرح های زودبازده اقتصادی پرداخت می کنند در حالیکه ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری با توجه به دیربازده بودن فرآیند پرورش و خاویاردهی، اساسا نمی توانند جزء طرح های زودبازده محسوب شوند.
هادی رفیعی درادامه با تایید سخت بودن فرآیند گرفتن پروانه ی بهره برداری ایجاد مزارع گفت: اگر چه شیلات گیلان زمان صدور مجوز و موافقت اصولی ایجاد مزارع را به یک هفته کاهش داده است، اما با توجه به لزوم اعلام نظر ادارات دیگر، این کار به طور میانگین یک تا دو سال طول می کشد.
این مقام شیلاتی می گوید: فرآیند صدورپروانه ی بهره برداری از مزارع پرورش ماهیان خاویاری نیازمند گرفتن استعلام از ادارات کل حفاظت محیط زیست، دامپزشکی، جهاد کشاورزی، شرکت آب منطقه ای و بخشداری منطقه است، ازاین رو متعدد بودن استعلام ها و زمان بر بودن اخذ آنها برسختی کارمی افزاید و زمان را به هدرمی دهد.
وی افزود:گذشته از این مشکلات، دیربازده بودن فرآیند پرورش ماهیان خاویاری باعث می شود سرمایه گذاران کمتری به این کار ترغیب شوند چرا که برای این کار سرمایه گذار باید دست کم5 میلیارد ریال از سرمایه اش را حداقل 4 تا 8 سال بدون بازدهی اقتصادی برای ایجاد مزارع پرورش ماهی هزینه کند.
مدیرکل شیلات گیلان درادامه با اشاره به فواید مهم ایجاد مزارع پرورش ماهیان خاویاری به ویژه درزمینه ی تولید ارزش افزوده وکمک به اقتصاد منطقه گفت: در حالیکه برای ایجاد یک مزرعه ی پرورش ماهی خاویاری 50 تنی باید ظرف 8 سال 5 میلیارد ریال هزینه کرد، صاحب مزرعه پس از این مدت می تواند با تولید سالانه 2 تن خاویار و50 تن گوشت ماهیان خاویاری، بیش از30 میلیارد ریال درآمد کسب کند.
هادی رفیعی با توجه به سودآوربودن این کار تاکید کرد: باید با آسان ترکردن فرآیند ایجاد مزارع، سرمایه گذاران بخش خصوصی را به این کار بیشترتشویق کرد.
این مقام شیلاتی معتقد است: اگر این مزارع در گیلان پا بگیرند نه تنها با تولید ارزش افزوده به اقتصاد منطقه کمک می کنند، بلکه زمینه را برای ایجاد صنایع تبدیلی و بسته بندی فراهم می کنند و فرصت های شغلی فراوانی را ایجاد خواهند کرد.
کوتاه سخن اینکه: با روند فعلی صید ماهیان خاویاری و نیز ناکافی بودن سازوکارهای حفاظتی این گونه ی دریایی ارزشمند، آینده ی روشنی در انتظار فسیل زنده ی خزر نیست. نابودی تدریجی و انقراض نسل، تراژدی ناخوشآیندی است که این ماهیان را تهدید می کند. پرورش ماهیان خاویاری با توجه به اینکه وابستگی به دریا را در تولید خاویار و گوشت ماهیان خاویاری کم می کند در حفظ نسل این گونه از آبزیان موثر ارزیابی می شود. البته دیگر فواید اقتصادی پرورش ماهیان خاویاری به ویژه در زمینه ی تولید ارزش افزوده و کمک به اقتصاد منطقه هم آنقدر مهم هست که رفع مشکلات ساختاری این کار را در اولویت برنامه های مسئولان ذی ربط قرار دهد.


سردبیر: سید جلال الدین رضاپور محمدی/ دبیر: حسین کلهر/ خبرنگار: حسین کلهر-  اطلاعات و اخبار صدا و سیمای مرکز گیلان

 

هرگونه برداشت این مطلب با ذکر منبع بلامانع است.

 
 
آخرین بروز رسانی: يكشنبه, 30 شهریور 1393 - 14:12
بازديد:19773718

بازدیدکنندگان آنلاین : 642