اضافه به علاقمندي ها (Add To Favorites)   
شنبه, 30 فروردين 1393      
معرفي كشور گرجستان مشاهده در قالب پی دی اف چاپ معرفی به دوستان
(0 votes, میانگین 0 از 5)
شنبه ، 28 ارديبهشت 1387 ، 15:56

گرجستان موقعيت جغرافيايي :
گرجستان در مرکز و غرب ماوراء قفقاز بين 41 درجه و 7 دقيقه تا 43 درجه و 35 دقيقه عرض شمالي و 40 درجه و 4 دقيقه تا 46 درجه و 42 دقيقه طول شرقي از نصف النهار مبدا واقع شده است.

اين كشور از شمال به روسیه و جمهوري هاي خودمختار به ترتيب از شرق به غرب با داغستان، چچن، اينگوش و اوستياي شمالي، كاباردا-بالكار ، قره چاي چركس و كرسنودار - از شرق به آذربایجان از جنوب به ارمنستان وازجنوب غربی به ترکیه و از غرب با درياي سياه هم مرزاست. طبیعت گرجستان گوناگون است دو سوم آن کوهستانی است. کوه شخارا با ارتفاع 5069 بلندترین قله گرجستان است. گرجستان غربی دارای اقلیم مرطوب است درحالی که گرجستان شرقی خشک یا معتدل مرطوب است منابع طبیعی جمهوری شامل زغا ل سنگ، نفت، منگنز ، فلزات غير آهنی و معادن غیر فلزی است جمهوری گرجستان شامل جمهوری های خود مختار آبخازیا واوستیا ی جنوبی می باشد و به 65 ناحیه ومناطق روستایی تقسیم می شود دارای 13 شهر و که شامل شهرهای تفلیس -کوتائیسی - چیاتورا - روستاوی - پوتی - تقیبولی - زوگدیدی – متسختا- تسقالتوبو - سوخومی-  تقوارچلی  -گاگرا -باتومی  و 37 شهر کوچک  61 مرکز روستایی و 450 روستا می باشد گرجستان با 7/69 هزار كيلومتر مربع مساحت دومين جمهوري قفقاز جنوبي از نظر مساحت مي باشد. جمعیت گرجستان  براساس براورد سازمان ملل گرجستان حدود4/5 میلیون نفر براورد می شود جمعیت اصلی گرجستان  را گرجی ها تشکیل می دهند که با 789/3هزار نفر2/70درصداز کل جمعیت  را بخود  اختصاص مي دهد.
گرجستان پس از استقلال :
گرجستان پس از آتش بس در جمهوري خودمختار آبخازيا در سال ۱۹۹۳ و رهبري ادوارد شواردنادزه، وزير امور خارجه اتحاد شوروي در دوره زمامداري گورباچف، چند دوره مشخص و عمده در سياست خارجي خود را تجربه كرده است. در آغاز استقلال با جنبش ملي گرايي به رهبري زوياد گامساخورديا (فرزند كنستانتين گامساخورديا نويسنده معروف گرجي)، كشور در مدار خروج از سيطره مسكو و كسب استقلال ملي بود كه در نهايت به خروج گرجستان از كشورهاي همسود منجر شد. پس از رويدادهاي جدايي طلبانه آبخازها و در نهايت جنگ داخلي و روي كار آمدن ادوارد شواردنادزه، گرجستان ناگزير به پيوستن به جرگه كشورهاي همسود براي همسويي با مسكو در نتيجه تقويت دولت مركزي بود. ولي در اين دوره جمهوري خودمختار آبخازيا در سواحل درياي سياه، تقريباً  از سيطره حكومت مركزي گرجستان خارج شده بود. در استان خودمختار اوستياي جنوبي (در تركيب جمهوري گرجستان) نيز جنبش هاي تجزيه طلبي شدت گرفت. اين استان در شمال گرجستان و هم مرز با جمهوري خودمختار اوستياي شمالي در دامنه هاي شمالي رشته كوه هاي قفقاز بزرگ است، از سوي ديگر جمهوري خودمختار «آجاريا» نيز كه جمعيت آن را مسلمانان گرجي تشكيل مي دهند، در منتهي اليه جنوب غربي گرجستان هم مرز با تركيه و درياي سياه، خارج از سيطره دولت مركزي تفليس قرار گرفت. پس از برقراري آتش بس در آبخاريا و اوستياي جنوبي و آرامش نسبي در آجاريا، ادوارد شواردنادزه با كمك پارلمان گرجستان كه اكثريت كرسي هاي آن را هواداران او اشغال كرده بودند، قانون اساسي جديد گرجستان را در سال ۱۹۹۵ تدوين و به تصويب رساند كه در آن اشاره اي به خودمختاري آبخازيا و آجاريا و نيز اوستياي جنوبي نشده بود. تصويب اين قانون اساسي نه تنها كمكي به حل مشكل تجزيه طلبي نكرد، بلكه برشدت و حدت آن دامن زد. از طرف ديگر دولت گرجستان با شتاب فراوان به سوي ساختارهاي يورو-آتلانتيك گام برداشت. پيوستن به طرح مشاركت براي صلح ناتو در ۱۹۹۵ و ورود به شوراي اروپا، همكاري و نزديكي با سازمان امنيت و همكاري در اروپا از فعاليتهايي است كه گرجستان براي پيوستن و ادغام در ساختارهاي غربي و رويارويي انجام داد. تقاضا براي عضويت در ناتو و فراخواني نيروهاي آمريكايي براي بازسازي ارتش گرجستان و همكاري با گوآم براي برقراري ارتباط با اوكراين، مولداوي، آذربايجان و ازبكستان و نيز تشكيل نيروهاي حافظ صلح مشترك در طرح گوآم براي حفاظت از لوله هاي نفت موجود (باكو - سوپسا) و (باكو - جيحان) از جمله اين اقدامات است.

نژاد و زبان گرجيها :
گرجي ها از نظر انسان شناسي به گروه معروف به پونتو زاگرس تعلق دارند و امروزه يكي از اقوام منفرد آسيا بشمار مي روند كه مورد توجه تاريخ نويسانو باستان شناسان قرار گرفته اند و اين امر نتيجه غنا و تنوع فرهنگ باستاني آنها و تداوم اجتماعي بهم پيوسته آنها مي باشد. زبان مردم گرجستان گرجي است كه متعلق به خانواده زبانهاي قفقازي بوده و بلي از زبانهاي هند و اروپايي متمايز است . زباني بسيار پيچيده و صرفي و مورد علاقه زبانشناسان مي باشد . داراي خط ويژه و منحصر به فرد كه هيچ شباهتي با خطوط زبانهاي ديگر ندارد . الفباي گرجي از 33 حرف تشكيل شده است .

موقعيت ژئوپلتيك گرجستان:
گرجستان با واقع شدن در غرب قفقاز جنوبي از جنوب با تركيه و ارمنستان و از شرق با آذربايجان و از شمال با فدراسيون روسيه (جمهوري هاي خودمختار قفقاز شمالي در تركيب روسيه) هم مرز است. گرجستان از غرب به درياي سياه محدود مي شود كه آغاز دالان طبيعي قفقاز است و دروازه ورود به قفقاز جنوبي و آسياي مركزي از سوي غرب است. قفقاز جنوبي، به ويژه گرجستان در محل تلاقي دو قلمرو پيمان ورشو (به رهبري مسكو) و پيمان ناتو (به رهبري واشنگتن) بود. سراسر مرزهاي گرجستان در شمال با فدراسيون روسيه (شامل جمهوريهاي چچن، اينگوش، اوستياي شمالي، قره چاي چركس، كاواردين و بالكار و نيز آديگه) خطوط مرزي بر ستيغ كوه هاي سربفلك كشيده قفقاز بزرگ منطبق است كه حدود ۸۰۷ كيلومتر طول دارد و نگهداري آن هم براي گرجستان و هم فدراسيون روسيه بسيار دشوار و پرهزينه است. از اين خطوط مرزي فقط يك گذرگاه مهم به نام «جاده نظامي گرجستان» از جنوب رشته كوه هاي قفقاز بزرگ به دامنه هاي شمالي وصل مي شود كه تفليس را در دامنه هاي جنوبي به ولادي قفقاز (مركز جمهوري خودمختار اوستياي شمالي) در دامنه هاي شمالي وصل مي كند . اگرچه در غرب در سواحل درياي سياه راه آهن و شوسه نيز گرجستان را به روسيه متصل مي كرد ولي پس از اعلام جدايي آبخازيا از گرجستان در آغاز دهه ۹۰، امكان ارتباط وجود ندارد. رشته كوه هاي قفقاز به طول ۱۵۰۰ كيلومتر در جهت شمال غربي از شبه جزيره تامان (Taman ) در حد فاصل درياي سياه و آزف، به سوي شبه جزيره آبشوران در جنوب غربي در شرق جمهوري آذربايجان در كنار درياي خزر ادامه دارد. متوسط بلندي آن حدود ۱۵۰۰ متر است كه از اوايل قرن هجدهم به تصرف روسها درآمده است. اين رشته كوه ها هم چون سدي طبيعي و استحكامات نظامي در مقابل دشتهاي بلامعارض و بلادفاع جنوبي روسيه است. اهميت اين رشته كوه ها تا بدان جهت است كه روسيه در طي دو قرن موفق شد با جنگهاي گسترده اي با امپراتوري عثماني و ايران، آن را بدست آورده و امنيت نظامي خود را از سوي جنوب تامين كند. با توجه به مراتب يادشده، روسيه هم در دوره تزارها (امپراتوري روسيه) و هم در دوره شوروي كه قفقاز (شمالي و جنوبي) را در تصرف خود داشت، امنيت خود را در مقابل جنوب تامين مي كرد. پس از فروپاشي شوروي و استقلال جمهوريهاي قفقاز جنوبي، روسيه به شدت احساس عدم امنيت مي كرد. در دوره جنگ سرد كه اين منطقه در جبهه برخورد با پيمان ناتو بود روسيه در باكو، (در كنار درياي خزر) پايگاه دريايي و هوايي، در قبله (در جمهوري آذربايجان و در دامنه كوه هاي جنوبي كوه هاي قفقاز بزرگ) ايستگاه رادار پيشرفته، پايگاه هوايي در باتومي (مركز آجاريا در كنار درياي سياه)، پايگاه زميني در آخال كلاكي در جنوب گرجستان، پايگاه زميني در ايروان مركز ارمنستان، پايگاه هوايي در گومري (در ارمنستان)ايجاد كرد.

 

معرفي فريدونشهر بزرگترين شهر گرجي نشين ايران:
فريدون شهر، مركز شهرستان فريدون شهر، با پهنه ای حدود 3 كيلومتر مربع، در باختر استان اصفهان، در 32 درجه و 56 دقيقه و 15 ثانيه پهنای شمالی و 50 درجه و 7 دقيقه و 15 ثانيه درازای خاوری نسبت به نيمروز گرينويچ و بلندی 2 هزار و 530 متر از سطح دريا قرار دارد. اين شهرستان از شمال به شهرستان فريدن و استان لرستان، از خاور به شهرستان فريدن، از باختر به لرستان و از جنوب به استان چهار محال و بختياری محدود می باشد. شهر فريدون شهر را از شمال كوه برآفتاب، از باختر آبادی دربند، از خاور روستای خليل آباد ( شاه بلاغ ) و از جنوب آبادی برآسياب در برگرفته اند. شهرستان فريدون شهر که در غربی ترين نقطه استان اصفهان قرار دارد با استان لرستان و استان چهارمحال وبختياری هم مرز است. از اين رو گذرگاهی برای عشاير اين دو منطقه محسوب می شود. عشاير منطقه صنايع دستی زيبا و متنوعی توليد می کنند که بيش تر محلی بوده و جنبه خود مصرفی دارد. مهم ترين صنايع دستی اين شهرستان قالی بافی می باشد. علاوه بر آن گليم، نيز از هنرهای دستی توليدی منطقه به شمار می رود. قالی بافی در اين شهرستان از اهميت و ارزش بالايی برخوردار است و سهم مهمی در اقتصاد خانواده ها و کل منطقه دارد. بيش تر مردم منطقه به ويژه زنان و دختران اين شهرستان در کارگاه های خانگی به قالی بافی اشتغال دارند. بيش ترين جنگل های طبيعی استان اصفهان در شهرستان های فريدون شهر و سميرم پراكنده شده‌اند و جلوه های زيبايی به اين مناطق‌ بخشيده اند. سنگ گورهای باستانی در روستای قهستان و آرامگاه های بزرگان دينی از جاذبه های تاريخی منطقه به شمار می آيند. فرآورده های كشاورزی اين شهرستان سيب زمينی، گندم ، جو، و ميوه است و فرآورده های دامی آن، گوشت، پوست و پشم است كه به شهر اصفهان صادر می شود.   شهرستان فریدون‌شهر یکی از ۲۱شهرستان دراستان اصفهان ایران است. شهرستان فریدونشهر دارای یک بخش مرکزی و ۵ دهستان است. دو شهر تابعه این شهرستان عبارت‌اند از فریدون‌شهر و برف‌انبار.

موقیعت جغرافیایی : این شهرستان با مساحت ۱/۲۲۳۶کیلومترمربع، درمیان استان‌های لرستان و چهارمحال وبختیاری واقع شده‌ است. فاصله آن تا اصفهان۱۵۵کیلومتر است. فریدونشهر منطقه ای است کوهستانی و ارتفاعات آن عبارت‌انداز : قله شاهون و کوه کلوسه و کوه کمران. کوهستانی‌ترین منطقه شهرستان ناحیه پشتکوه موگویی است. آب وهوای فریدونشهر معتدل کوهستانی است. پراکندگی باران و برف درطول سال دست کم ۸ماه و ذخیره برف آنها تاشروع بارندگی سال دیگر ادامه می‌یابد. رودخانه ها اغلب دربستری عمیق جریان یافته ‌است که آب آنها به هدر می‌رود و معمولاً به مصرف کشاورزی نمی‌رسد. پوشش گیاهی این ناحیه از استپ و چمنزار‌های کوهستانی است.
ویژگیهای انسانی - درمدارک تاریخی و جغرافیایی، این ناحیه به نام پرنیکان معروف است که شامل فریدن و فریدونشهر می‌شود و در مزرعه قهستان سنگ قیرهای باستانی وجود دارد. جمعیت این شهرستان بالغ بر ۴۵۹۰۸نفر می‌باشد. این منطقه مرکز ییلاق عشایر چهارلنگ بختیاری است. چهار گروه، بختیاری، گرجی، ترک و ارمنی از تیره‌های معروف این ناحیه می‌باشند و هرگروه به زبان قومی مخصوص به خود تکلم می‌کنند. فریدونشهر حدود 4۰۰سال پیش مرکز سکونت گرجی‌هایی شده ‌است که در زمان صفویان به این نواحی کوچانده شده بودند و امروزه بزرگ‌ترین شهر گرجی نشین ایران به شمار می‌رود.
شهر فریدونشهر با پهنه‌ای حدود پنج کیلومتر مربع در باختر استان اصفهان در ۳۲درجه و ۵۶دقیقه و ۱۵ثانیه پهنای شمالی و ۵۰درجه و۷دقیقه و ۱۵ثانیه درازای خاوری نسبت به نیمروز گرینویچ قرار دارد. فریدونشهر منطقه‌ای است کوهستانی که بین دو رشته کوه از رشته کوههای زاگرس درست در محلی از قسمت اعظم راههای منطقه بختیاری به آن می‌پیوندد قرار گرفته و از دیرباز مرکز خرید و فروش عشایر ایلهای بختیاری بوده ‌است. منطقه‌ای بسیار خوش آب و هواست. زمستانهای پربرف و تابستانهای دل انگیز دارد. اکثریت جمعیت آن گرجی‌تبار است و صد در صداز گرجی‌تبارها به زبان گرجی تکلم می‌کنند. موقعیت جغرافیایی و شرایط طبیعی فریدونشهر ایجاب می‌کند که بیشتر کارها در این منطقه به صورت دسته جمعی انجام گیرد و جنبه تعاون داشته باشد زیرا مدت ۵ماه از سال بیشتر منطقه از برف پوشیده شده‌است و تا چند سال پیش خود فریدونشهر نیز مدت ۳تا ۴ماه بر اثر بارندگی ارتباطش با سایر نقاط قطع می‌شد.

ویژگیهای اقتصادی

درزندگی اقتصادی فریدونشهر، سه نوع فعالیت عمده را می‌توان تشخیص داد: کشاورزی، دامداری، صعنت و خدمات. ۸۰ درصد از اهالی به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند. متاسفانه درسالهای اخیر این آمار کاهش یافته ‌است، زیرا به علل خاصی به شهرستانهای دیگر مهاجرت نموده‌اند. محصولات مهم، عبارتند ازسیب زمینی وغلات، فراورده‌های دامی گوشت، پوست و پشم که به اصفهان صادرمی‌شود. صنایع دستی آن قالیبافی است. گرجیهای فریدن به دو شعبه شمالی و جنوبی تقسیم شدند شعبه شمالی به سوی دشت و شعبه جنوبی به سوی کوهستان رفتند دسته اول محل سکونت خود را تورلی (بوئين ومياندشت )و دسته دوم سرزمین خود را به یاد ناحیه‌ای معروف در گرجستان مارتقپی نامیدند. در روزگار باستان نواحی فريدن و فريدون شهر را «پرتيكان»، به معنای محل باشكوه می ناميدند. بعد ها نيز با استفاده از همين معنی به اين محل «فريدون شهر» گفته اند. « اين شهر که بزرگ ترين شهر گرجی نشين ايران نيز است، تا سال 1359 هـ . ش « آخوره بالا » ناميده می شد. اين نام به ويژه نزد عشاير بختياری چهارلنگ متداول است . واژه پارسی « آخور» به معنی آخر و آخره، مشتق از « آخوربر و آخورسالار» است که در دوران ساسانيان به رئيس اصطبل اتلاق می گرديده است.

معرفی مراکز آموزشی زبان و ادبیات فارسی در گرجستان
مراکز عمده آموزش
زبان فارسی و مطالعات ایرانی در گرجستان عبارت است از :
1ـ دانشگاه دولتی تفلیس که اولین و مشهورترین مرکز زبان فارسی در گرجستان است. این دانشگاه دارای دو کرسی زبان وادبیات فارسی و تاریخ خاورمیانه در دانشکده های ادبیات و خاورشناسی می باشد . بنیانگذار دانشگاه دولتی تفلیس "ایوانه جاواخیشویلی" است. ایشان مورخ و ازفارغ التحصیلان دانشکده خاورشناسی دانشگاه سنت پترزبورگ و به چند زبان شرقی از جمله فارسی مسلط بوده و درنتیجه برای آموزش زبان های شرقی جهت انجام کارهای مطالعاتی گرجی شناسی اهمیت زیادی قائل می شده است. پس از سال 1918 یعنی از ابتدای تأسیس دانشگاه، زبان فارسی در دانشکده ادبیات آن تدریس می شده است.
دانشکده خاورشناسی نیز درسال 1945 دایر گردید که از همان ابتدا به عنوان بهترین مرکز آموزش زبان های شرقی و تحقیقاتی علمی در شوروی سباق به شمار می رفت. حضور استادان سرشناسی چون گیورگی تسرتلی، داویت کوبیدزه، یوستینه آبولادزه و ولادیمر پوتوریدزه بر میزان شهرت دانشکده خاورشناسی دانشگاه تفلیس افزود.
استادان کرسی زبان و ادبیات فارسی این دانشگاه 15 نفر هستند که اسامی بعضی از آنان به قرار زیر است: خانم لیلا توشیشویلی زبان شناس، محقق در مسایل دستوری و ساختار و لهجه و گویش های زبان فارسی، آقای تنگیز کشلاوا محقق در ادبیات معاصر ایران و مترجم داستان های صادق هدایت، آقای نمادی بارتایا مترجم اشعار فارسی و خانم ژورژ ولیانی. موضوع پایان نامه خانم ولیانی چهره های زنان در شاهنامه فردوسی بوده است. کتابخانه عمومی دانشکده خاورشناسی نیز دارای تعداد زیادی کتاب در زمینه های مختلف ایران شناسی می باشد. اخیراً نیز اتاق ایران در کرسی زبان و ادبیات فارسی افتتاح شده است .
2ـ انستیتو آسیا و آفریقا که درسال 1991 به همت "گورم چیکووانی" عرب شناس گرجی تأسیس شده است. دانشجویان زبان فارسی دراین انستیتو 9 نفر می باشد که در زمینه زبان و ادبیات فارسی و تاریخ و فرهنگ ایران تحصیل می کنند. انستیتو دارای اتاق ایران و کتابخانه نیز می باشد .
3ـ دانشگاه تربیت معلم تفلیس که 10 سال پیش کرسی زبان های شرقی آن در دانشکده ادبیات افتتاح گردید. 25 نفر در مقطع لیسانس و یک نفردرمقطع فوق لیسانس در این دانشگاه تحصیل می کنند. واحدهای ایران شناسی توسط استادان نمادی بارتایا، تامار رویا و مارینه اودیکادزه تدریس می شود .
4ـ دانشکده ادبیات دانشگاه دولتی کوتایئسی که آقای "باتاپا" مسئولیت بخش زبان و ادبیات فارسی را به عهده دارد. استادان نمادی بارتایا، دیانا قیپیانی، ماریطا موسلیانی و مایا سوفیا شویلی تدریس زبان و ادبیات فارسی را به عهده دارند. بخش زبان فارسی این دانشگاه با تلاش آقای "ماگالی تودوآ" ایران شناس و مترجم معروف گرجی از سال 1991 افتتاح شد . تعداد دانشجویان بخش ایران شناسی این دانشگاه 44 نفر است .
5ـ انستیتو نسخ خطی وابسته به آکادمی علوم گرجستان که در مقطع دکتری به تدریس زبان و ادبیات فارسی می پردازد .
لازم به ذکر است دو مرکز آموزش عالی خصوصی از جمله دانشکده فلسفه و الهیات و دانشگاه آکادمی علوم گرجستان نیز اقدام به تدریس زبان فارسی می نمایند. در مدارس گرجستان نیز آموزش زبان فارسی دایر است. سال 1992 طی حکم رئیس جمهوری گرجستان، زبان های شرقی جزء مواد درسی دانش آموزان قرار گرفت. گرجيان را با ايران و ايرانيان پيوند و دوستي اي ديرين است. تشابهات فرهنگ و سنن دو ملت و مناسبات عميق فرهنگي و ادبي مردمان اين دو خطه، پيوند فرهنگ و زبان فارسي و تاثيرگذاري عميق آن را بر ادبيات و فرهنگ گرجي در پي داشته است. اگر ملت هاي ايران و گرجستان، با وجود برخي رويدادهاي تاريخي عاشقانه به هم مهر مي ورزند، آثار اديبان يكديگر را با شور و شوق مي خوانند، اگر گرجي ها سهراب و فروغ را چونان درهايي گرانبها در عرصه ادب و شعر، پاس مي دارند و حرمت مي نهند و از اين سوي، اثر جاودانه شوتاروستاولي با عنوان"پلنگينه پوش" ، خواننده ادب شناس ايراني را بر سر ذوق مي آورد و... همه و همه نشان از ماندگاري فرهنگ و تاثير عميق آن بر دروني ترين لايه هاي جوامع و ملت هاست .

 

الفباي گرجي

یکی از قدیمی‌ترین سیستمهای نوشتاری جهان خط گرجی است بر اساس روایات تاریخی که در کتاب باستانی « سرگذشت کارتیل» آمده است، خط گرجی در دوره استقرار دولت گرجستان شرقی یا ایبریا در قرن سه و چهارم پیش از میلاد اختراع شده است و گفته می‌شود که پرنواز اولین پادشاه کارتیل (گرجستان شرقی) الفباي گرجی را اختراع کرد ولی با استناد به آثار مکتوب گرجی که در دسترس پژوهشگران قرار دارد، تاریخ موثق نوشتار گرجی از قرن پنجم مسیحی آغاز می‌‌شود.
در طی 15 قرن اخیر تغییراتی در تعداد وطرز ترسیم حروف رخ داد و امروز الفبای زبان گرجی شمال 33حرف می‌‌باشد و از چب به راست نوشته می‌‌شود.
اینک در جهان بیش از سه هزار زبان وجود دارد ولی تعداد خط والفبا بیش از 14-16 نیست. اساس الفبای گرجی را در طی عمر طولانی خود یعنی از قرن پنجم مسیحی تا امروز خط حروفی یعنی الفبایی تشکیل داده است هرکدام از علامات این زبان با صوت مطابقت کامل دارد يعني هر كلمه آنگونه كه نوشته مي شود همانگونه تلفظ مي شود. از لحاظ تناسب و تطبیق نوشتار وتلفظ الفبای گرجی فوق العاده کامل و عالی است، بدین معنی که در زبان خط گرجی یک مثال عدم مطابقت حروف واصوات دیده نشده است.
الفبای گرجی چه درقرون گذشته و چه در عصر حاضر یگانه الفبایی است که مورد استفاده همه گرجیان قرار گرفته است ولی حوزه استعمال آن دربعضی موارد از سرحدات گرجستان تجاوز می‌‌کند. غیر از خود گرجیان الفبای گرجی در قرون وسطی مورد استفاده بعضی از ساکنان شمال قفقاز قرار گرفته است. مثلا در داغستان، چچن و اینگوشتیا سنگ مقبره‌ها وکتیبه‌های متعددی وجود دارد که به زبان گرجی نوشته شده است
در بعضی موارد این سنگ نوشته‌ها "دو زبانی" هستند، یعنی به زبان گرجی و زبان ساکنان آن محل نگاشته شده‌اند ولی در هر دو مورد از زبان گرجی استفاده کرده‌اند الفبای گرجی یکی از عوامل مهم و رواج فرهنگ وادبیات آسی (قوم ایرانی نژاد در کوهه‌های قفقاز) قرن 19 بود.الفبای گرجی 33 حرف دارد که از سمت چپ به راست نوشته می‌‌شود و تلفظ 8 حرف آن مختص زبان گرجی می‌‌باشد.

 

الفباي گرجي

ل

ك
بدون دمش

اي ،ي

ت

ز

و

اِ

د

گ

ب

ا- آ

ك

پ

او

ت
بدون دمش

س

ر

ژ

پ
بدون دمش

اُ، و

ن

م

ه- ح

ج

خ

چ
بدون دمش

تز

دز

تس

چ

ش

ق

غ

 

 

გავეცნოთ  საქართველოს   

საქართველოს გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა

საქართველო კავკასიის ცენტრალურ და დასავლეთ ნაწილში , ჩრდილოეთით 41, 7 –დან 43, 35 გრადუსამდე , ხოლო აღმოსავლეთიდან 40, 4-დან 46, 42 გრადუსს შორის არსებულ მერიდიანზე მდებარეობს. ამ ქვეყანას ჩრდილოეთით რუსეთი და ავტონომიური რესპუბლიკები , კერძოდ აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ დაღესტანი, ჩეჩნეთი, ინგუშეთი, ჩრდილოეთ ოსეთი, ყაბარდო-ბალყარეთი, ჩერქეზეთი და კრასნოდარი , აღმოსავლეთით Aზერბაიჯანი, სამხრეთით სომხეთი, სამხრეთ-დასავლეით თურქეთი და დასავლეთით კი შავი ზღვა ესაზღვრება.
საქართველოს მეტად მრავალფეროვანი ბუნება გააჩნია და ამ ქვეყნის ორ-მესამედ ნაწილს მთიანი რეგიონი შეადგენს. შახარის მთა , რომლის სიმაღლეც 5069 მეტრია საქართველოს უმაღლესი მწვერვალია.
ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში საკმაოდ ნოტიო კლიმატია, მაშინ როცა აღმოსავლეთ საქართველოსათვის შედარებით მშრალინ და ნოტიო ჰავაა დამახასიათებელი.
საქართველოს ბუნებრივ რესურსებს განეკუთვნება ქვანახშირი, ნავთობი, მანგანუმი, სხვადასხვა ლითონები და ბუნებრივი წიაღისეულის საბადოები.
საქართველოს ტერიტორია აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ რესპუბლიკებს აერთიანებს, ხოლო ქვეყნის მთლიანი მიწაწყალი 65 რეგიონად და დაბად იყოფა, რომელთაგან 13 დიდი ქალაქია, კერძოდ ესენია: თბილისი, ქუთაისი, ჭიათურა, რუსთავი, ფოთი, ტყიბული, ზუგდიდი, მცხეთა, წყალტუბო, სოხუმი, ტყვარჩელი, გაგრა და ბათუმი ასევე ამ ქვეყანაში 37-მდე პატარა ქალაქი, 61 დაბა და 450-მდე სოფელია.
თავისი 69, 700 კვადრატული კილომეტრი ფართობით საქართველო სიდიდით სამხრეთ კავკასიის რიგით მეორე რესპუბლიკაა. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის აღწერის საფუძველზე საქართველოში დაახლოებით 5 400 000 მოქალაქეა და ამ ქვეყნის ძირითად მოსახლეობას ქართველები შეადგენენ, რომელთა რაოდენობაც 3 789 000 –ია, რაც ქვეყნის მოსახლეობის 70, 2 %-ს უდრის.

*     *     *     *     *     *     *     *     *     *     *      *      *     
საქართველო დამოუკიდებლობის შემდეგ
________________________________
__________________________________

1993 წელს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ცეცხლის შეწყვეტისა და შემდეგ გორბაჩოვის მმართველობის პერიოდში საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრის ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ საქართველომ საგაროე პოლიტიკაში რამდენიმე განსაზღვრული ეტაპი განვლო. დამოუკიდებლობის საწყის პერიოდში ცნობილი ქართველი მწერლის კონსტანტინე გამსახურდიას ვაჟის ზვიად გამსახურდიას ლიდერობით ეროვნული მოძრაობის წყალობით ქვეყანა მოსკოვის ხელისუფლების ბატონობისგან თავის დაღწევასა და ეროვნული დამოუკიდებლობის მიღწევას ცდილობდა, რასაც საბოლოოდ თანამეგობრობის ქვეყნების კავშირიდან საქართველოს გასვლა მოჰყვა შედეგად. აფხაზეთის სეპარატისტული ქმედებებისა და საბოლოოდ სამოქალაქო ომის , ამასთან ედუარდ შევარდნაძის ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ საქართველო იძულებული გახდა დ.ს.თ-ს კავშირში დაბრუნებულიყო , რისი მიზანიც ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერება იყო. თუმცაღა იმ პერიოდში შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა თითქმის აღარ ექვემდებარებოდა თბილისის ცენტრალურ ხელისუფლებას. ამასობაში სამხრეთ-ოსეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაშიც გაძლიერდა სეპარატისტული მოძრაობა. ეს რეგიონი საქართველოს ჩრდილოეთით მდებარეობს და ჩრდილოეთ-ოსეთის ავტონომიურ რესპუბლიკას ემეზობლება. Mეორეს მხრივ აჭარის ავტონომიური ოლქიც , რომლის მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილს ქართველი მუსლიმები შეადგენენ და რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთით თურქეთი და შავი ზღვა ესაზღვრება , თბილისის ცენტრალურ ხელისუფლებას აღარ ემორჩილებოდა.
აფხაზეთსა და სამხრეთ-ოსეთში ცეცხლის შეწყვეტისა და აჭარაში შედარებითი სიმშვიდის დამყარების შემდეგ , საქართველოს პარლამენტის მხარდაჭერით , რომლის სავარძლების უმრავლესობა შევარდნაძის თანამოაზრეებს ეკავათ , ედუარდ შევარდნაძემ 1995 წელს ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია შეადგინა და დაამტკიცა , რომელშიც არაფერი იყო მითითებული აფხაზეთის, სამხრეთ-ოსეთისა და აჭარის ავტონომიური რეგიონების თაობაზე. აღნიშნული კონსტიტუციის მიღებამ არათუ არავითარი დახმარება არ გაუწია სეპარატიზმის პრობლემის მოგვარებას ქვეყანაში, არამედ საგრძნობლად შეარყია ქვეყნის ერთიანობა.
მეორეს მხრივ საქართველოს მთავრობამ სწრაფი ტემპით იწყო სვლა ევრო-ატლანტიკური სტრუქტურებისაკენ. 1995 წელს ნატოს სამშვიდობო-სამოქმედო გეგმაში მონაწილეობა და ევრო-საბჭოში გაწევრიანება , ასევე ეუთოსთან მჭიდრო თანამშრომლობის დამყარება ის ქმედებებია , რომელთაც საქართველომ დასავლეთის სტრუქტურებში შესვლის მიზნით მიმართა. ნატოში გაწევრიანრბის მოთხოვნა და ქვეყნის შეიარაღებული ძალების აღდგენისათვის ამერიკისათვის დახმარების თხოვნა , ამასთან უკრაინას, მოლდოვასა, აზერბაიჯანსა და უზბეკეთთან ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით გუამის კავშირთან თანამშრომლობის განმტკიცება , ასევე გუამის ფარგლებში ერთობლივი სამხედრო გაერთიანებების შექმნა ბაქო-საფსასა და ბაქო-ჯეიჰანის ნავთობმაგისტრალების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით გადადგმული ნაბიჯებია.


ქართველთა წარმომავლობა და ენა
_______________________________
_________________________________
ქართველები ანტროპოლოგიის თვალსაზრისით პონტო-ზაგროსის ცნობილ ჯგუფს განეკუთვნებიან და დღესდღეობით აზიის განსაკუთრებულ ტომობრივ ჯგუფს შეადგენენ, რომლებიც ყოველთვის მემატიანეთა და მკვლევართა ყურადღების ცენტრში იყვნენ. სწორედ ამ ფაქტმა განაპირობა მათი უძველესი მდიდარი და მრავალფეროვანი კულტურა და მარადიული სოციალური ყოფა. ქართველთა მშობლიური ენა ქართულია, რომელიც კავკასიურ ენიობრივ ჯგუფს განეკუთვნება და რომელიც მკვეთრად განსხვავდება ინდო-ევროპული ენებისგან. Qართული საკმაოდ რთული ენა და ამავე დროს ლინგვისტთა განსაკუთრებული ინტერესის საგანია ყოველთვის. ამასთან ქართული დამწერლობა განსაკუთრებული და ყველა სხვა დამწერლობისგან გამორჩეულია, რომელიც არცერთ დამწერლობას არ წააგავს. ქართული ანბანი კი 33 ასო-ბგერისგან შედგება.


საქართველოს გეოპოლიტიკური მდებარეობა
_________________________________________
___________________________________________

საქართველო, რომელიც სამხრეთ კავკასიის დასავლეთით მდებარეობს, სამხრეთით თურქეთს და საომხეთს, აღმოსავლეთით აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთით რუსეთის ფედერაციას , კერძოდ კი რუსეთის შემადგენლობაში შემავალ ჩრდილოეთ კავკასიის ავტონომიურ რესპუბლიკებს ემეზობლება.
დასავლეთით საქართველოს შაბვი ზღვა აკრავს, რომელიც კავკასიის ბუნებრივი საფარის ერთგვერი დასაწყისი და დასავლეთიდან ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიისადმი მისასვლელი ჭიშკარია.
შამხრეთ კავკასია, კერძოდ კი საქართველო ვარშავისა და ნატოს კავშირების ურთიერთშერწყმის ადგილას მდებარეობდა. შაქართველოს ჩრდილოეთი საზღვრის მთლიანი ზოლი რუსეთის ფედერაციას, კერძოდ კი ჩეჩნეთს, ინგუშეთს, ჩრდილოეთ-ოსეთს, ყაბარდო-ბალყარეთსა და ჩერქეზეთს ესაზღვრება და ამ საზღვრის სიგრძე 807 კილომეტრს აღწევს. აღნიშნული საზღვრის დაცვა დიდ სირთულეს უქმნის როგორც საქართველოს ასევე რუსეთს , რამდენადაც ეს საკმაოდ დიდ ხარჯებთან არის დაკავშირებული.  ამ სასაზღვრო სარტყელზე მხოლოდ ერთი მნიშვნელოვანი გამშვები პუნქტი –საქართველოს სამხედრო გზადკეცილი სამხრეთით უერთდება ჩრდილოეთის მთაგრეხილებს და ამავე დროს თბილისს ჩრდილეოთ- ოსეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ცენტრ – ვლადიკავკაზთან აკავშირებს. მართალია წარსულში დასავლეთით შავი ზღვის სანაპიროზე არსებული რკინიგზა და გზატკეცილი საქართველოს რუსეთთან აკავშირებდა , მაგრამ 90-იანი წლების დასაწყისში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის საქართველოსგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ეს დამაკავშირებელი გზა უკვე აღარ არსებობს.
Kავკასიონი , რომლის სიგრძე1500 კილომეტრიაჩრდილო-დასავლეთით შავი და აზოვის ზღვების სიახლოვეს მდებარე თამანის ნახევარკუნძულის პარალელურად, Aზერბაიჯანის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე აბშურნის ნახევარკუნძულის მიმართულებით კასპიის ზღვამდეა გადაჭიმული. ამ მთების საშუალო სიმაღლე 1500 მეტრს აღწევს . ეს მთაგრეხილი ერთგვარი სამხედრო წყალსაცავის ფუნქციას ასრულებს სამხრეთ რუსეთის დაუცველი სტეპებისათვის . კავკასიონი იმ მხრივაც არის მნიშვნელოვანი , რომ გასული ორი საუკუნის მანძილზე რუსეთმა ოსმანეთის იმპერიასა და ირანთან ფართომასშტაბიანი ბრძოლების წყალობით ხელში იგდო იგი, რითაც სამხრეთიდან ქვეყნის სამხედრო უსაფრთხოება უზრუნველყო.
ზემოთ აღნიშნული რეალობის გათვალისწინებით რუსეთი ცარისტული მმართველიბისა და საბჭოთა კავშირის პერიოდშიც ბატონობდა კავკასიაზე, რითაც ფაქტიურად სამხრეთიდან საკუთარ უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა.
საბჭოთა კავშირის დაშლისა და სამხრეთ კავკასიის რესპუბლიკების დამოუკიდებლობის შემდეგ რუსეთი
დღესდღეობით უსაფრთხოების ძლიერ დეფიციტს განიცდის . ცივი ომის პერიოდშიც , როდესაც აღნიშნული რეგიონი ნატოს ალიანსის შეჯახების ერთგვარ ფრონტზე აღმოჩნდა, რუსეთმა ბაქოში, კასპიის ზღვის სანაპიროზე საჰაერო-საზღვაო ბაზა დააარსა. , ხოლო ყაბალეში კი თანამედროვე რადარული სადგური, ამასთან ბათუმში საჰაერო ბაზა, სამხრეთ საქართველოში ახალქალაქის სახმელეთო ბაზა , ასევე სომხეთის დედაქალაქ ერევანში სახმელეთო ბაზა და ამავე რესპუბლიკაში გუმერის საჰაერო ბაზა შექმნა.



ფერეიდანი__ ქართველებით დასახლებული უდიდესი ქალაქი ირანში
*    *    *     *    *    *     *     *     *     *     *       

Fფერეიდანი ფერეიდუნშაჰრის რაიონული ცენტრია, რომელიც თავისი სამი კვადრატული კილომეტრი ფართობით ისპაჰანის რეგიონის დასავლეთში, გრინვიჩის მერიდიანიდან 32, 56 გრადუსზე, ხოლო აღმოსავლეთით 50, 7 გრადუსზე და ზღვის დონიდან 2530 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. ამ რაიონის ჩრდილოეთით დაბა ფერეიდანი და ლორესტანი, აღმოსავლეთით ფერეიდანის რაიონი, დასავლეთით ლორესტანი და სამხრეთით ჩაჰარმაჰალო ბახტიარის რეგიონი ესაზღვრება. თავად ქალაქ ფერეიდუნშაჰრს კი ჩრდილოეთით მთა ბარაფთაბი, დასავლეთით დარბანდის მდელოები, აღმოსავლეთით საღლაბადი , ხოლო სამხრეთით კი ბარფაბის მინდვრები აკრავს. ფერეიდუნშაჰრის რაიონი, რომელიც ისპაჰანის გუბერნიის უკიდურეს დასავლეთ წერტილში მდებარეობს ლორესტანისა და ჩაჰარმაჰალო ბარტიარის რეგიონებს ემეზობლება. ამიტომაც ფერეიდანი ამ ორი აშსაიერი ტომების გადაადგილების მარშრუტზე მდებარეობს. რეგიონის აშაიერები მეტად მრავალფეროვან ხელნაკეთ ნივთებს ამზადებენ, რომელთაც თავადვე გამოიყენებენ. ამ რაიონისათვის დამახასიათებელი ძირითადი საქმიანობა კი ხალიჩების ხელით ქსოვაა. გარდა ამისა რეგიონის მნიშვნელოვანი ხელნაკეთი პროდუქციაა ფარდაგები.
ფერეიდანში უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ხალიჩების ქსოვას და ამავე დროს ეს საქმიანობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადგილობრივი ოჯახებისა თუ რეგიონის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაში. Fერეიდანის მოსახლეობა, კერძოდ კი მანდილოსნები და გოგონები ძირითადად ოჯახურ სახელოსნოებში ქსოვენ ხალიჩებს.
ისპაჰანის ტყეების ბუნებრივი ტყეების დიდიდ ნაწილიც სწორედ ფერეინუმშაჰრისა და სემირუმის რაიონებზე მოდის, რაც უდიდეს სილამაზეს სძენს ამ რეგიონებს. სოფელ ყაჰესტანში არსებული ანტიკური სამარხები და რელიგიურ მოძღვართა აკლდამებიც არანაკლებ ისტორიულ ხიბლს ანიჭებს ამ რეგიონს.
ფერეიდუნშაჰრის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციას კი განეკუთვნება კარტოფილი, ხორბალი, ქერი და ხელი, ხოლო რეგიონის მეცხოველეობის ძირითადი პროდუქტებია ხორცი, ტყავი და მატყლი, რომლებიც სარეალიზაციოდ ძირითადად ქალაქ ისპაჰანში ჩააქვთ.
ფერეიდუნშაჰრის რაიონი ისპაჰანის 21 რეგიონიდან ერთ-ერთია  და ამ რაიონს ერთი ცენტრალური გამგეობა და 5 სასოფლო საკრებულო გააჩნია. Aღნიშნულ რაიონში ასევე ორი ქალაქია: ფერეიდუნშაჰრი და ბარფანბარი.


ფერეიდანის გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა   
*     *     *     *      *      *      *       *     

თავისი 12, 236 კილომეტრი ფართობით ფერეიდუნშაჰრი ლორესტანისა და ჩაჰარმაჰალო ბახტიარის რეგიონებს შორის მდებარეობს. ისპაჰანიდან კი იგი 155 კილომეტრით არის დაშორებული.
ფერეიდუნშაჰრი საკმაოდ მთიანი რეგიონია და მის მწვერვალებს განეკუთვნება : შაჰუნის მწვერვალი, ასევე ქალუსესა და ქამრანის მთები. ამ რაიონის ყველაზე მთიანი ადგილის სახელწოდებაა ფოშთქუ.
ფერეიდუნშაჰრში საკმაოდ ზომიერი მთის ჰავაა. წლის განმავლობაში სულ მცირე 8 თვის მანძილზე იქ ნალექები მოდის თოვლისა და წვიმის სახით და ამ რაიონის თოვლის მარაგი ახალი წლის წვიმების დაწყებამდე გრძელდება.
ფერეიდუნშაჰრის მდინარეთა კალაპოტი უმთავრესად ღრმაა, მათში გამდინარე წყალი ფუჭად იღვრება და სასოფლო-სამეურნეო მიწების მოსარწყავად არ გამოიყენება. რეგიონი ძირითადად სტეპებითა და მთის დაბლობებით არის დაფარული.


ფერეიდუნშაჰრის ეთნიკური თავისებურებანი
*     *      *     *      *     *     *      *       *

უძველეს ისტორიულ-გეოგრაფიულ წყაროებში აღნიშნული რეგიონი ფერნიკანის სახელით არის ცნობილი, რომელიც ფერეიდანსა და ფერეიდუნშაჰრს აერთიანებს , ხოლო ყაჰესტანის მაზრები თავისი ანტიკური გამოქვაბულებით არის ცნობილი.
რეგიონის მოსახლეობა 450, 908 კაცს აჭარბებს და აღნიშნული ტერიტორია ჩაჰარლანგე ბახტიარის აშაიერთა იალაღების ერთგვარი ცენტრია. ამ რეგიონში ოთხი ეროვნულ-ეთნიკური ჯგუფი მკვიდრობს ძირითადად . ესენია ქართველები, ბახტიარები, თურქები და სომხები. თითოეული ეს ჯგუფი თავის მშობლიურ ენაზე საუბრობს.
ფერეიდუნშაჰრი დაახლოებით 400 წლის წინათ ქართველთა კომპაქტურად ჩასახლების ცენტრი გახდა, რომლებიც საფავიანთა მმართველობის პერიოდში გადაასახლეს საქართველოდან ამ რაიონში და დღესდღეობით ირანის ქართველებით დასახ;ლებულ უდიდეს ქალაქს წარმოადგენს.
ქალაქი ფერეიდუნშაჰრი ისპაჰანის გუბერნიის დასავლეთით გრინვიჩის მერიდიანთან მიმართებით ჩრდილოეთით 32, 56 გრადუსზე, ხოლო აღმოსავლეთით 50,7 გრადუსზე მდებარეობს. ფერეიდუნშაჰრი ორ მთაგრეხილს შორის მდებარე მთიანი რეგიონია, რომელიც ზაგროსის მთებიდან სწორედ ბახტიარის რეგიონის უდიდესი გზატკეცილების შესაყარზე გადის და უძველესი დროიდან ბახტიარი ტომების სავაჭრო ცენტრს წარმოადგენდა.
ამასთან ფერეიდანი მეტად სასიამოვნო ჰავით გამოირჩევა. ზამთარში იქ დიდთოვლობა იცის, ზაფხული
კი საკმაოდ გრილია. რეგიონის მოახლეობის უმრავლესობას ქართველები შეადგენენ და მათი 100% ქართულ ენაზე საუბრობს. ბუნებრივი პირობებისა და გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის გამო ამ რეგიონში ძირითადად ჯგუფურ საქმიანობას აქვს ადგილი, ვინაიდან წელიწადის ხუთ თვეს რეგიონი თოვლით არის დაფარული და შორეულ წარსულში გახშირებული ნალექების გამო 3-4 თვის მანძილზე ქალაქ ფერეიდანსა და მიმდებარე რეგიონებს შორის კავშირი სრულად წყდებოდა. 


ეკონომიკური თავისებურებები

ფერეიდუნშაჰრის ეკონომიკურ ყოფაში შასაძლებელი ხდება სამი სახის ძირითადი საქმიანობის განსაზღვრა . ესენია : სოფლის მეურნეობა , მეცხოველეობა და მრეწველობა-მომსახურება .  მცხოვრებთა 80% დაკავებულია სოფლის მეურნეობით და მეცხოველეობით . სამწუხაროდ ამ უკანასკნელ წლეებში აღნიშნულ მაჩვენებელმა შემცირება განიცადა . რადგან განსაკუთრებულ მიზეზეთა გამო მათ სხვა რაიონებში მიგრაცია განიცადეს . მნიშვნელოვან პროდუქტს კი ქმნის კარტოფილი , მარცვლეული და მეცხოველეობის ნაწარმი ხორცი , ტყავი და მატყლი , რაც ისპაჰანში იგზავნება . მისი  კუსტარული სამრეწველო დარგი არის ხალიჩის     
ქსოვა . 
ფერეიდანის ქართველები ორ ჩრდილოეთის და  სამხრეთის განშტოებად დანაწილდნენ. ჩრდილოეთის  ნაკადი წავიდა ველისკენ ,  სამხრეთი კი მთისკენ . პირველმა ჯგუფმა საკუთარ საცხოვრებელ ადგილად აირჩია ტორელი ( ბოინი და მიანდაშტი ) ,  მეორე ჯგუფმა კი საკუთარ მიწა-წყალს  საქართველოს ცნობილი რეგიონის მოსაგონებლად მარტყოფი უწოდა  . ძველ დროს ფერეიდანის და ფერეიდუნშაჰრის რეგიონს “პერტიკანს” უწოდებდნენ , რაც ნიშნავს ამაღლებულ ადგილს . შემდგომში ამავე მნიშვნელობის გამოყენებით ხსენებულ რეგიონს შეარქვეს  “ფერეიდუნშაჰრი” . ამ ქალაქს  , რომელიც ირანის ყველაზე დიდი ქართული ქალაქია , მზის ჰიჯრის 1359 წლამდე  “ ახორე ბალა” ეწოდებოდა . ეს სახელწოდება განსაკუთრებით ჩარლენგის ბახტიარი აშაერების წინაშე არის გავრცელებული .  სპარსული ტერმინი “ახორი’’ ნიშნავს  “ახორს” და “ახორეს”  და  სათავეს იღებს “ახორბარ და ახორსალარიდან’’ , რაც სასანითა ეპოქაში ეხებოდა ბირუტყვის შესანახი ადგილის  მეთაურს .



საქართველოში არსებულ  სპარსული ენის   სწავლების და ირანული  კვლევების ძირითადი ცენრტები

1-თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი , რომელიც საქართველოში არსებულ სპარსული ენის  პირველი და ყველაზე ცნობილი ცენტრია . ეს უნივერსიტეტი არის ორი ,  სპარსული ენა-ლიტერატურის და ახლო აღმოსავლეთის  ფაკულტეტების მქონე ლიტერატურის და აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტებში . თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფუძემდებელი არის ივანე ჯავახიშვილი . იგი იყო სანგტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ახლო-აღმოსავლეთის ინსტიტუტის კურსდამთავრებული და რამდენიმე აღმოსავლურ , კერძოდ სპარსულ ენას ფლობდა . შედეგად კი უდიდეს მნიშვნელობას ანიჭებდა ქართველოლოგიური საქმიანობის წარმართვისათვის აღმოსავლურ ენათა სწავლებებს . 1918 წლიდან მოყოლებული ,  ესეიგი უნივერსიტეტის დაარსებიდან მის  ლიტერატუსის  ინსტიტუტში ისწავლებოდა სპარსული ენა .
აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტიც 1945 წელს დაარსებული იქნა , რომ იმავე პერიოდიდან საბჭოთა კავშირის მაშტაბით ითვლებოდა ის აღმოსავლური ენების შესწავლის და მეცნიერულ კვლევათა ერთ-ერთ საუკეთესო ცენტრად . თბილისის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტს ავტორიტეტი კიდევ უფრო მეტად შემატა ისეთი ცნობილ პროფესორ-მასწავლებლების ყოფნამ როგორებიცაა გირგი წერეთელი , დავით კობიძე , იუსტინე აბულაძე და ვლადიმერ ფუტურიძე . ამ უნივერსიტეტის სპარსული ენის და ლიტერატურის ფაკულტეტის პროფესორ-მასწავლებლები 15 არიან , რომელთა რიცხვშიც იმყოფებიან : ქალბატონ Lლეილა თუშიშვილი ენათმცოდნე  და მკვლევარი სპარსული ენის გრამატიკის , აგებულების , კილოების და მეტყველების საკითხებში  . ბატონ თნგიზ კეშელავა ირანის თანამედროვე ლიტერატურის მკვლევარი  და სადეყ ჰედაიატის მოთხრობათა მთარგმნელი . ბატონ ნომადი ბართაია სპარსული ლექსების მთარგმნელი  და ქალბატონ ჟორჟოლიანი  . ქალბატონ ჟორჟოლიანის დისერტაცის თემა იყო ფერდოუსის  “შაჰნამეში” არსებულ ქალთა სახეები . აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკაც დიდი რაოდენობით წიგნის მქონეა ირანისტიკის სხვადასხვა  ნიადაგზე .ამ ბოლო დროს კი სპარსული ენის და ლიტერატურის ფაკულტეტზე გაიხსნა ირანის სექცია .
2-აზიის და აფრიკის ინსტიტუტი  , რომელიც დაარსებული იქნა 1991 წელს ქართველი არაბმცოდნის გურამ ჩიქოვანის ძალისხმევით . ამ ინსტიტუტში სპარსული ენის სტუდენტთა რიცხვი არის 9 , რომლებიც სწავლობენ სპარსული ენა-ლიტერარურის და ირანის ისტორია-კულტურის ნიადაგზე .ინსტიტუტი არის ირანის განყოფილების და ბიბლიოთეკის მქონეც .
3-თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი , რომლის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტი 10 წლის უკან დაარსებული იქნა ლიტერატურის ინსტიტუტში . ამ ინსტიტუტში სწავლებას გადის 25 სდუდენტი დიპლომის და ერთიც ასპირანტურის დონეზე  . ირანისტიკის ლექციები იკითხება პროფესორ-მასწავლებლების  ნომადი ბართაიას , თამარ როიას და მარინე ოდიკაძის მიერ .
4-თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის  ლიტერატურის ინსტიტუტი , რომლის სპარსული ენის და ლიტერატურის განყოფილების პასუხისმგებელიც არის ბატონ პატარაია . პროფესორ-მასწავლებლებს ნომადი ბართაიას , Dდიანა ყიფიანს , მარიეტა მუსელიანს და მაია სოფიაშვილს კი  ეკისრებათ  სპარსული ენის და ლიტერატურის კურსების კითხვა . ხსენებული უნივერსიტეტის სპარსული ენის განყოფილება გაიხსნა 1991 წლიდან ცნობილი ქართველი ირანისტის და მთარგმნელის ბატონ მაგალი თოდუას მცდელობით . ამ უნივერსიტეტის ირანიეტიკის განყოფილების სტუდენტთა რიცხვი არის 44 .
5- საქართველოს სამეცნიერო აკადემიაზე დაქვემდებარებულ კალიგრაფიული ინსტიტუტი , რომელიც სადოქტორო დონეზე მიმართავს სპარსულ ენის და ლიტერატურის შესწავლას . 
აღსანიშნავია ის ,რომ ორი კერძო უმაღლესი სასწავლო ცენტრი , კერძოდ საქართველოს ფილოსოფია-თეოლოგიის ინსტიტუტი და სამეცნიერო აკადემიის უნივერსიტეტიც მიმართავს სპარსული ენის შეაწავლას . საქართველოს სკოლებშიც სპარსული ენის სწავლება მიმდინარეობს . 1992 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ერთ-ერთი ბრძანებულებით აღმოსავლური ენები მოსწავლეთა სასკოლო პროგრამის ნაწილად გადაიქცა . ქართველების ირანთან და ირანელებთან კავშირები და მეგობრობა უძველესია . ორი ერის კულტურულ და ისტორიულ მსგავსებებს და ამ ორი მხარის ხალხთა ღრმა კულტურულ-ლიტერატურულ კავშირებს მოჰყვა სპარსული კულტურა-ენის შერწყმა და მისი ღრმა ზეგავლენა ქართულ ლიტერატურასა და კულტურაზე . თუკი ირანის და საქართველოს ხალხები  ზოგიერთი ისტორიული მოვლენის წარმოშობის მიუხედავად ერთმანეთს სიყვარულით ეპყრობიან , ერთმანეთის ლიტერატურულ ქმნილებებს მონდომებითა და ამაღლებული განწყობით კითხულობენ  , თუკი ქართველები  “სუჰრაბსა’’  და ‘’ფორუყს” პროზის  და პოეზის ასპარეზობაზე ვითარც  უძვირფასეს ჭიშკარს აფასებენ და პატივს სცემენ  და აქეთ მხრიდან კი შოთა რუსთაველის მარადმყოფადი ქმნილება ‘’ვეფხვის ტყაოსანის’’ სახით ლიტერატურის მცოდნე ირანელს ნეტარებას ჰგვრის  , ეს ყველაფერი არის კულტურის მარადიულობის და საზოგადოების და ერების სიღრმისეულ ფენებზე  მისი მტკიცე ზეგავლენის ნიშანი .


ქართული ანბანი

მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი სადამწერლო სისტემა არის ქართული დამწერლობა .  ისტორიული გადმოცემების თანახმად , რაც ისტოეიულ წიგნში ‘’ქართლის თავგადასავალში” არის მოსული , ქართული ანბანი გამოგონებული ყოფილა ქრისტიანულ წელთააღრიცხვამდე 3 და 4 საუკუნეში აღმოსავლეთ საქართველოს მთავრობის ანუ იბერიის დამკვიდრების ეკოქაში . ასე აცხადებენ , რომ ქართლის (აღმოსავლეთ საქართველოს) პირველ მეფეს ფარნავაზ პირველს გამოუგონია ქართული ანბანი . მაგრამ ქართულ წერილობით წყაროებზე დაყრდნობით , რაც მკვლევართა ხელში იმყოფება , ქართული დამწერლობის დასაბუთებული ისტორია ქრისტიანული წელთააღრიცხვის მე-5 საუკუნიდან იწყება . უკანასკნელი 15 საუკუნის განმავლობაში გარკვეულ ცვლილებებს ჰქონდაადგილი ანბანის რაოდენობასა და გამოთქმის სახეში . სადღეისოდ ქართული ენის ანბანი 33 ასოს შეიცავს  და მარცხნიდან მარჯვნივ იწრება .
ამჟამად მსოფლიოში 3000-ზე მეტი ენა არსებობს , მაგრამ დამწერლობა და ალფაბეტი 14-16 ზე მეტი არ არს . ქართული ანბანის საფუძველს მისი ხანგრძლივი სიცოცხლის მანძილზე  ,ესეიგი ქრისტიანულ მე-5 საუკუნიდან დღემდე შეადგენდა ანბანური ანუ ალფაბეტური დამწერლობა  . ამ ენის თითოეული ასო სრულად ესადაგება მის გამონათქვამს და რანაირადაც იწერება იმავე სახით გამოითქმება . დამწერლობითი და მეტყველებითი მხარეების შესადაგების და დამოკიდებულების თვალსაზრისით ქართული ალფაბეტი განსაკუთრებულად სრულყოფილი და უმაღლეს დონეზე მყოფია , ეს კი იმ გაგებით , რომ ქართული ენის დამწერლობაში თუნდაც ერთი მაგალითი არ მოიძებნება ასოების და ბგერების შეუსაბამობის  თვალთხედვით .
როგორც გასულ საუკუნეში ,  ასევე ამჟამინდელ ეპოქაშიც  ქართული ანბანი  ერთად-ერთი ანბანი აღოჩნდა , რომელსაც ყველა ქართველი იყენებდა . თუმცა კი ზოგიერთ შემთხვევაში მისი გამოყენების სფერო საქართველოს ფარგლებს სცილდება . თვით  ქართველთა გარდა შუა საუკუნეებში ქართული ანბანი ჩრდილოეთ კავკასიის ზოგიერთ მცხოვრებთა სარგებლობაშიც მოექცა . მაგალითად დაღესტანში , ჩეჩნეთში  და ინგუშეთში  სამარხთა ქვები და არაერთი ეპიგრაფი არსებობს , რომლებიც ქართულ ენაზე არიან დაწერილი . ზოგიერთ შემთხვევაში ეს ეპიგრაფები ორ ენოვან სახეს ატარებენ , ესეიგი ქართულ ენაზე და ამ ადგილის მცხოვრებთა ენით არის შექმნილი . მაგრამ ორივე შემთხვევაში გამოყენებულია ქართული ანბანი . ქართული ანბანი იყო ოსების (კავკასიის მთებში ირანული ტომის) კულტურის და ლიტერატურის განვითარების  მნიშვნელოვანი ფაქტორი მე-19 საუკუნეში . ქართულ ანბანს 33 ასო გააჩნია , რომელიც მარცხნიდან მარჯვნივ იწერება . მისი რვა ასოს გამოთქმა კი ქართული ენის სპეციფიკაში იმყოფება .

ეკონომიკური თავისებურებები


ფერეიდუნშაჰრის ეკონომიკურ ყოფაში შასაძლებელი ხდება სამი სახის ძირითადი საქმიანობის განსაზღვრა . ესენია : სოფლის მეურნეობა , მეცხოველეობა და მრეწველობა-მომსახურება .  მცხოვრებთა 80% დაკავებულია სოფლის მეურნეობით და მეცხოველეობით . სამწუხაროდ ამ უკანასკნელ წლეებში აღნიშნულ მაჩვენებელმა შემცირება განიცადა . რადგან განსაკუთრებულ მიზეზეთა გამო მათ სხვა რაიონებში მიგრაცია განიცადეს . მნიშვნელოვან პროდუქტს კი ქმნის კარტოფილი , მარცვლეული და მეცხოველეობის ნაწარმი ხორცი , ტყავი და მატყლი , რაც ისპაჰანში იგზავნება . მისი  კუსტარული სამრეწველო დარგი არის ხალიჩის     
ქსოვა . 
ფერეიდანის ქართველები ორ ჩრდილოეთის და  სამხრეთის განშტოებად დანაწილდნენ. ჩრდილოეთის  ნაკადი წავიდა ველისკენ ,  სამხრეთი კი მთისკენ . პირველმა ჯგუფმა საკუთარ საცხოვრებელ ადგილად აირჩია ტორელი ( ბოინი და მიანდაშტი ) ,  მეორე ჯგუფმა კი საკუთარ მიწა-წყალს  საქართველოს ცნობილი რეგიონის მოსაგონებლად მარტყოფი უწოდა  . ძველ დროს ფერეიდანის და ფერეიდუნშაჰრის რეგიონს “პერტიკანს” უწოდებდნენ , რაც ნიშნავს ამაღლებულ ადგილს . შემდგომში ამავე მნიშვნელობის გამოყენებით ხსენებულ რეგიონს შეარქვეს  “ფერეიდუნშაჰრი” . ამ ქალაქს  , რომელიც ირანის ყველაზე დიდი ქართული ქალაქია , მზის ჰიჯრის 1359 წლამდე  “ ახორე ბალა” ეწოდებოდა . ეს სახელწოდება განსაკუთრებით ჩარლენგის ბახტიარი აშაერების წინაშე არის გავრცელებული .  სპარსული ტერმინი “ახორი’’ ნიშნავს  “ახორს” და “ახორეს”  და  სათავეს იღებს “ახორბარ და ახორსალარიდან’’ , რაც სასანითა ეპოქაში ეხებოდა ბირუტყვის შესანახი ადგილის  მეთაურს .



საქართველოში არსებულ  სპარსული ენის                              სწავლების და ირანული  კვლევების ძირითადი ცენრტები

1-თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი , რომელიც საქართველოში არსებულ სპარსული ენის  პირველი და ყველაზე ცნობილი ცენტრია . ეს უნივერსიტეტი არის ორი ,  სპარსული ენა-ლიტერატურის და ახლო აღმოსავლეთის  ფაკულტეტების მქონე ლიტერატურის და აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტებში . თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფუძემდებელი არის ივანე ჯავახიშვილი . იგი იყო სანგტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ახლო-აღმოსავლეთის ინსტიტუტის კურსდამთავრებული და რამდენიმე აღმოსავლურ , კერძოდ სპარსულ ენას ფლობდა . შედეგად კი უდიდეს მნიშვნელობას ანიჭებდა ქართველოლოგიური საქმიანობის წარმართვისათვის აღმოსავლურ ენათა სწავლებებს . 1918 წლიდან მოყოლებული ,  ესეიგი უნივერსიტეტის დაარსებიდან მის  ლიტერატუსის  ინსტიტუტში ისწავლებოდა სპარსული ენა .
აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტიც 1945 წელს დაარსებული იქნა , რომ იმავე პერიოდიდან საბჭოთა კავშირის მაშტაბით ითვლებოდა ის აღმოსავლური ენების შესწავლის და მეცნიერულ კვლევათა ერთ-ერთ საუკეთესო ცენტრად . თბილისის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტს ავტორიტეტი კიდევ უფრო მეტად შემატა ისეთი ცნობილ პროფესორ-მასწავლებლების ყოფნამ როგორებიცაა გირგი წერეთელი , დავით კობიძე , იუსტინე აბულაძე და ვლადიმერ ფუტურიძე . ამ უნივერსიტეტის სპარსული ენის და ლიტერატურის ფაკულტეტის პროფესორ-მასწავლებლები 15 არიან , რომელთა რიცხვშიც იმყოფებიან : ქალბატონ Lლეილა თუშიშვილი ენათმცოდნე  და მკვლევარი სპარსული ენის გრამატიკის , აგებულების , კილოების და მეტყველების საკითხებში  . ბატონ თნგიზ კეშელავა ირანის თანამედროვე ლიტერატურის მკვლევარი  და სადეყ ჰედაიატის მოთხრობათა მთარგმნელი . ბატონ ნომადი ბართაია სპარსული ლექსების მთარგმნელი  და ქალბატონ ჟორჟოლიანი  . ქალბატონ ჟორჟოლიანის დისერტაცის თემა იყო ფერდოუსის  “შაჰნამეში” არსებულ ქალთა სახეები . აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკაც დიდი რაოდენობით წიგნის მქონეა ირანისტიკის სხვადასხვა  ნიადაგზე .ამ ბოლო დროს კი სპარსული ენის და ლიტერატურის ფაკულტეტზე გაიხსნა ირანის სექცია .
2-აზიის და აფრიკის ინსტიტუტი  , რომელიც დაარსებული იქნა 1991 წელს ქართველი არაბმცოდნის გურამ ჩიქოვანის ძალისხმევით . ამ ინსტიტუტში სპარსული ენის სტუდენტთა რიცხვი არის 9 , რომლებიც სწავლობენ სპარსული ენა-ლიტერარურის და ირანის ისტორია-კულტურის ნიადაგზე .ინსტიტუტი არის ირანის განყოფილების და ბიბლიოთეკის მქონეც .
3-თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი , რომლის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტი 10 წლის უკან დაარსებული იქნა ლიტერატურის ინსტიტუტში . ამ ინსტიტუტში სწავლებას გადის 25 სდუდენტი დიპლომის და ერთიც ასპირანტურის დონეზე  . ირანისტიკის ლექციები იკითხება პროფესორ-მასწავლებლების  ნომადი ბართაიას , თამარ როიას და მარინე ოდიკაძის მიერ .
4-თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის  ლიტერატურის ინსტიტუტი , რომლის სპარსული ენის და ლიტერატურის განყოფილების პასუხისმგებელიც არის ბატონ პატარაია . პროფესორ-მასწავლებლებს ნომადი ბართაიას , Dდიანა ყიფიანს , მარიეტა მუსელიანს და მაია სოფიაშვილს კი  ეკისრებათ  სპარსული ენის და ლიტერატურის კურსების კითხვა . ხსენებული უნივერსიტეტის სპარსული ენის განყოფილება გაიხსნა 1991 წლიდან ცნობილი ქართველი ირანისტის და მთარგმნელის ბატონ მაგალი თოდუას მცდელობით . ამ უნივერსიტეტის ირანიეტიკის განყოფილების სტუდენტთა რიცხვი არის 44 .
5- საქართველოს სამეცნიერო აკადემიაზე დაქვემდებარებულ კალიგრაფიული ინსტიტუტი , რომელიც სადოქტორო დონეზე მიმართავს სპარსულ ენის და ლიტერატურის შესწავლას . 
აღსანიშნავია ის ,რომ ორი კერძო უმაღლესი სასწავლო ცენტრი , კერძოდ საქართველოს ფილოსოფია-თეოლოგიის ინსტიტუტი და სამეცნიერო აკადემიის უნივერსიტეტიც მიმართავს სპარსული ენის შეაწავლას . საქართველოს სკოლებშიც სპარსული ენის სწავლება მიმდინარეობს . 1992 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ერთ-ერთი ბრძანებულებით აღმოსავლური ენები მოსწავლეთა სასკოლო პროგრამის ნაწილად გადაიქცა . ქართველების ირანთან და ირანელებთან კავშირები და მეგობრობა უძველესია . ორი ერის კულტურულ და ისტორიულ მსგავსებებს და ამ ორი მხარის ხალხთა ღრმა კულტურულ-ლიტერატურულ კავშირებს მოჰყვა სპარსული კულტურა-ენის შერწყმა და მისი ღრმა ზეგავლენა ქართულ ლიტერატურასა და კულტურაზე . თუკი ირანის და საქართველოს ხალხები  ზოგიერთი ისტორიული მოვლენის წარმოშობის მიუხედავად ერთმანეთს სიყვარულით ეპყრობიან , ერთმანეთის ლიტერატურულ ქმნილებებს მონდომებითა და ამაღლებული განწყობით კითხულობენ  , თუკი ქართველები  “სუჰრაბსა’’  და ‘’ფორუყს” პროზის  და პოეზის ასპარეზობაზე ვითარც  უძვირფასეს ჭიშკარს აფასებენ და პატივს სცემენ  და აქეთ მხრიდან კი შოთა რუსთაველის მარადმყოფადი ქმნილება ‘’ვეფხვის ტყაოსანის’’ სახით ლიტერატურის მცოდნე ირანელს ნეტარებას ჰგვრის  , ეს ყველაფერი არის კულტურის მარადიულობის და საზოგადოების და ერების სიღრმისეულ ფენებზე  მისი მტკიცე ზეგავლენის ნიშანი .



ქართული ანბანი
მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი სადამწერლო სისტემა არის ქართული დამწერლობა .  ისტორიული გადმოცემების თანახმად , რაც ისტოეიულ წიგნში ‘’ქართლის თავგადასავალში” არის მოსული , ქართული ანბანი გამოგონებული ყოფილა ქრისტიანულ წელთააღრიცხვამდე 3 და 4 საუკუნეში აღმოსავლეთ საქართველოს მთავრობის ანუ იბერიის დამკვიდრების ეკოქაში . ასე აცხადებენ , რომ ქართლის (აღმოსავლეთ საქართველოს) პირველ მეფეს ფარნავაზ პირველს გამოუგონია ქართული ანბანი . მაგრამ ქართულ წერილობით წყაროებზე დაყრდნობით , რაც მკვლევართა ხელში იმყოფება , ქართული დამწერლობის დასაბუთებული ისტორია ქრისტიანული წელთააღრიცხვის მე-5 საუკუნიდან იწყება . უკანასკნელი 15 საუკუნის განმავლობაში გარკვეულ ცვლილებებს ჰქონდაადგილი ანბანის რაოდენობასა და გამოთქმის სახეში . სადღეისოდ ქართული ენის ანბანი 33 ასოს შეიცავს  და მარცხნიდან მარჯვნივ იწრება .
ამჟამად მსოფლიოში 3000-ზე მეტი ენა არსებობს , მაგრამ დამწერლობა და ალფაბეტი 14-16 ზე მეტი არ არს . ქართული ანბანის საფუძველს მისი ხანგრძლივი სიცოცხლის მანძილზე  ,ესეიგი ქრისტიანულ მე-5 საუკუნიდან დღემდე შეადგენდა ანბანური ანუ ალფაბეტური დამწერლობა  . ამ ენის თითოეული ასო სრულად ესადაგება მის გამონათქვამს და რანაირადაც იწერება იმავე სახით გამოითქმება . დამწერლობითი და მეტყველებითი მხარეების შესადაგების და დამოკიდებულების თვალსაზრისით ქართული ალფაბეტი განსაკუთრებულად სრულყოფილი და უმაღლეს დონეზე მყოფია , ეს კი იმ გაგებით , რომ ქართული ენის დამწერლობაში თუნდაც ერთი მაგალითი არ მოიძებნება ასოების და ბგერების შეუსაბამობის  თვალთხედვით .
როგორც გასულ საუკუნეში ,  ასევე ამჟამინდელ ეპოქაშიც  ქართული ანბანი  ერთად-ერთი ანბანი აღოჩნდა , რომელსაც ყველა ქართველი იყენებდა . თუმცა კი ზოგიერთ შემთხვევაში მისი გამოყენების სფერო საქართველოს ფარგლებს სცილდება . თვით  ქართველთა გარდა შუა საუკუნეებში ქართული ანბანი ჩრდილოეთ კავკასიის ზოგიერთ მცხოვრებთა სარგებლობაშიც მოექცა . მაგალითად დაღესტანში , ჩეჩნეთში  და ინგუშეთში  სამარხთა ქვები და არაერთი ეპიგრაფი არსებობს , რომლებიც ქართულ ენაზე არიან დაწერილი . ზოგიერთ შემთხვევაში ეს ეპიგრაფები ორ ენოვან სახეს ატარებენ , ესეიგი ქართულ ენაზე და ამ ადგილის მცხოვრებთა ენით არის შექმნილი . მაგრამ ორივე შემთხვევაში გამოყენებულია ქართული ანბანი . ქართული ანბანი იყო ოსების (კავკასიის მთებში ირანული ტომის) კულტურის და ლიტერატურის განვითარების  მნიშვნელოვანი ფაქტორი მე-19 საუკუნეში . ქართულ ანბანს 33 ასო გააჩნია , რომელიც მარცხნიდან მარჯვნივ იწერება . მისი რვა ასოს გამოთქმა კი ქართული ენის სპეციფიკაში იმყოფება .



آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 14 تیر 1390 ، 10:52
 

افزودن نظر

کد امنیتی
تصویر جدید

 
آخرین بروز رسانی: شنبه, 30 فروردين 1393 - 12:46
بازديد:16623245

بازدیدکنندگان آنلاین : 322