معادن فیروزه ایران

در کتابهای دوره اسلامی بیشتر از معادن فیروزه نیشاپور نام برده اند .ولی غیر از نیشاپور از معدن های دیگری نیز نام برده شده است .مانند معادنی میان کوههای یزد وکرمان ومعادن طوس .خواجه نصرالدین در کتاب جواهرنامه خود به معادن قصبه ای سیاوک ،حوالی کرمان ومعدنی نزدیک زنجان اشاره شده است .همچنین به معدن در حوالی نیشابور ، درحوالی کرمان آذربایجان ، کوه های فارس نیز اشاره شده است .لُرد کُرزن در سفرنامه ی خود با عنوان «ایران وقضیه ایران»درباره معادن فیروزه ایران نوشته است :«معادن معروف فیروزه نیشابور در ناحیه معدن واقع شده است وبا آن که فیروزه در سایر نقاط ایران هم بدست آمده وحتی در کشورهای دیگر هم پیدا می شود ، با این تنها معادن فیروزه دنیاست که استخراج تجارتی دارد.معادن دیگر که شنیده ام وخوانده ام عبارت است از : 1- نزدیک ترشیز (کاشمر کنونی ) 2-نزدیک طبس 3-نزدیک کرمان 4-تفت نزدیک یزد5-قلعه زرسی نزدیک بصیرن .معادن حوزه کرمان هم متنوع است اما سنگ های این معادن بی رنگ وکم ارزش است »  در سفرنامه شارون درباره معادن فیروزه می خوانیم :«غنی ترین کان های ایران ،فیروزه است .در دو ناحیه کان فیروزه وجود دارد که در نیشاپور ودر خراسان ودر یک کوهی که ما بین هیرکانی وپارت در فاصله چهارروزه دریای کاسپین است وفیروزه کوه یا کوه فیروزه نام دارد .در حال حاضر ، سه کانسار فیروزه در ایران مطرح هستند که به شرح زیر می باشند :
1- کانسا فیروزه نیشاپور که سابقه ای 7000ساله دارد . فیروزه ایران که از این کانسار استخراج می وشد در همه جا تحت عنوان فیروزه ایران شناخته شده است وبه علت رنگ زیبایش شهرت جهانی دارد .در ایت کانسار ، فیروزه از شش دره استخرج می شده است وهر دره با توجه به گستردگی کانی سازی دارای چندین غار می باشد .2-کانسار فیروزه با غو در جنوب دامغان قرار دارد وسالهای زیادی از آن  فیروزه استخراج می شده است .رنگ فیروزه این کانسار کمی با فیروزه نیشابور متفاوت است وکمی متمایل به سبز می باشد 3-کانسار فیروزه عبدالله گیو – فردوس ، در جنوب شهرستان قوجان شمال خاوری نیشابور واقع شده است .به فیروزه این مکان ، فیروزه سبز قوچانی گفته می شود که رنگ آن سبز تیره می بشد وبدلیل عدم استقبال ( به علت رنگ آن در مقایسه با فیروزه مشهد ) معادن آن بصورت متروکه درآمده است.
گوینده:پوران حاجتی