جهش تولید | چهارشنبه، ۱۲ آذر ۱۳۹۹

مردم نگاری کلان شهر رشت - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

مردم نگاری کلان شهر رشت

مردم نگاری کلان شهر رشت


چكيده:

رشت ، شهر باران های نقره ای  و ساختمان های سفالی مرکز استان گیلان است. این شهر از جانب شمال به بخش خمام و از مغرب به رودخانه ی پسیخان و صومعه سرا و فومن، از جنوب به پخش سنگر و شهرستان رودبار و از مشرق به بخش کوچصفهان و شهرستان لاهیجان محدود است و وسعت آن 136 کیلومتر مربع و فاصله ی آن تا تهران 325 کیلومتر و از رشت تا بندرانزلی 30 کیلومتر است. نزدیک ترین شهرستان به رشت صومعه سرا است که در فاصله ی 26 کیلومتری شهر رشت قرار دارد. دو رودخانه ی زرجوب ( صیقلان رودبار) و گوهر رود در شرق و غرب رشت جاری هستند. بر اساس سرشماری سال 1375 رشت 100309 خانوار و 417748 نفر جمعیت دارد.

معنی رشت از نظر لغوی ، مرکب از دو جزء رش + ت به مفهوم باران ریز و مداوم می باشد، یعنی مکانی که در آن باران های ریز و مداوم می بارد.

نام رشت اولین بار در کتاب ((حدود العالم من المغرب الی المشرق )) که از مؤلفی ناشناخته در سال 372 ﻫ . ق تالیف یافته با صفت (( ناحیه ی بزرگ )) آمده است.

پس از آن اصیل الدین زوزنی در کتاب ((حدود العالم )) در حدود سال 625 ﻫ . ق و حمداله مستوفی در کتاب (( نزهه القلوب )) که در قرن هشتم هجری تالیف یافته از رشت نام برده اند.

در کتاب تاریخ گیلان و دیلمستان تألیف سید ظهیر الدین مرعشی و تاریخ گیلان نوشته ی عبدالفتاح فومنی گیلانی که در قرن نهم و دهم هجری تألیف یافته ، از جنگ ها و درگیری های بین قوای بیه پس و بیه پیش سخن به میان آمده است.

رشت از سال 1004 ﻫ . ق به فرمان شاه عباس به عنوان مرکز گیلان انتخاب شد و مرکز معاملات نوغان و ابریشم شد که در آن زمان محصول اول گیلان بود . پس از انتخاب رشت به عنوان مرکز گیلان، مورد توجه مالکان بزرگ ایرانی، روسی، یونانی و اروپایی که تاجر عمده ی نوغان بودند قرار گرفت و رشد چشمگیری یافت، تجار روسی و اروپایی از دوره ی صفویه تجارت خانه هایی در رشت تأسیس کردند و به صدور کالا و مبادله ی اجناس در گیلان پرداختند . شکل گیری بافت قدیمی شهر رشت از دوران صفویه صورت گرفت و موجب توسعه و گسترش شهر شد.

از محلات قدیمی شهر رشت می توان از: آقا پیر ولی، آقا سید عباس، استاد سرا، صومعه بجار، زاهدان، وادی الله ( بادی الله )، آقا سید ابراهیم، خواهر امام، آقا سید ابوجفعر یا آقا شیخ ابوجعفر، چهلتن ، درویش مخلص، دانای علی، چهاربرادران، آفخرا، پیرسرا، چلّه خانه، سلیمان داراب و سید کلان ( صیقلان ) نام برد. محلات قدمی رشت به نوعی به بازار اصلی شهر مرتبط بوده اند.

نمونه های مناطق انتخاب شده

برای مطالعه و پژوهش در مورد شهر رشت، شاخص هایی در نظر گرفته شده است . معیار این انتخاب بر اساس ساختار اقتصادی – فرهنگی محله ها و مناطق مختلف شهر بوده است.

کلان شهر رشت دارای محله های مختلفی است که ساختار معماری و مسکونی مشخصی دارند ، ساختار معماری سنتی شخر پیچ در پیچ و زولبیایی است ، به همین جهت به شهر زولبیایی معروف شده است.

گروه های قومی

گروه قومی و بومی شهر رشت گیلک ها هستند ، گیلک از اقوام قدیمی ساکن در گیلان بوده اند . شهر رشت هم چنین اقوام تالش ، ترک ها ، تاتی ها ، ارامنه و یهودی ها و زرتشتی ها را در خود جای داده است.

گیلک gilk

گِل یا گیل از اعقاب و طایفه ی اصلی ساکن در گیلان بوده اند ، گیلک به زبان گیلکی و لهجه ی رشتی تکلم می کنند.

 

2 گالش gâlš

گالش تیره ای از گیلک ها هستند به کار چوپانی و گاوچرانی و دام داری در کوهستان های گیلان اشتغال دارند ، برخی از این گالش ها در محله هایی در حاشیه ی رشت سکونت داشته و به دام داری اشتغال داشته و به مرور به کارهای دیگر اشتغال ورزیده اند .

 

تالش talš

تالش ها نیز از اقوام قدیمی ساکن در گیلان هستند، رابینو می نویسد : ((... گفته می شود که تالش ها از نژاد ترک می باشند، اجداد آن ها یکی از پسران امیر چوپان تالش نامیده می شد. )) ( رابینو ، 1357 : 20 ). در برخی از منابع آن ها را از اقوام کادوس نوشته اند.

تالش ها به زبان تالشی تکلم می کنند و فرهنگ غنی دارند. برخی از مهاجرین تالشی در شهر ساکن هستند و به زبان بومی خود تکلم می کنند.

 

تات tât

تات ها در برخی از روستاها از توابع رودبار ساکن هستند و به زبان تاتی تکلم می کنند

 

کرد kord

کردها از چند قرن پیش، مخصوصاً در دوره ی مشروطیت به گیلان مهاجرت کرده و در برخی از روستاهای حاشیه ی شهر رشت سکونت اختیار کرده اند

و اقوام ديگر...........

در تحقيق حاضردر نوزده فصل به بررسي :  پوشاک، حمل و نقل سنتی ،فن آوری و صنایع بومی دانش های مردم و .............. مي پردازد.

 


محقق :  هوشنگ عباسی

مجری طرح: سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان گيلان

اين تحقيق در صدا وسيماي گيلان موجوداست.