جهش تولید | سه‌شنبه، ۱۱ آذر ۱۳۹۹

مراسم درطول یک سال قمری در لنگرود - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

مراسم درطول یک سال قمری در لنگرود

مراسم درطول یک سال قمری در لنگرود


با روئیت حلال ماه رمضان، مراسم روزه گرفتن برگزار می شود.مردم یک شب مانده به شب اول ماه رمضان به استقبال ماه رمضان رفته و روزه می گیرند.

سحر :

چند ساعت مانده به سحر از بالای مناره های مساجد و در قدیم از خانه های بعضی از مومنین آواز مناجات بر می خیزد. و هر کس به فرا خور ذوق و حال و شور خود اشعار و آیاتی می خواند و مردم بر می خیزند و سحری می خورند. بعد از سحری دعای سحر می خوانند .اغلب برای نماز صبح به مساجد می روند و بعد از نماز صبح به خانه بر می گردند و تا حدود ساعت 10 صبح می خوابند. بعد مردها به دنبال کار روزانه می روند و زن های محله در خانه جمع می شوند و قرآن خوانی می کنند . بعد از انجام فرایض نماز ظهر و عصر که هر دو را بدون وقفه و پشت سر هم می خوانند و برای نماز مغرب و عشا به مسجد رفته و نماز می خوانند و بعد افطار می کنند. روزه داران معمولاً چند برابر شام عادی از انواع غذاهای لذیذ و متنوع می خورند.

بعد از افطار:

بعد از افطار بچه های کوچک و عده ای از زنان و مردان می خوابند گروهی به حمام می روند ولی بیشتر مردان به خیابان ها می آیند ودر چایخانه ها، یا جلو مغازه دوستان و آشنایان می نشینند و گروهی قدم می زنند.آلبالو، اخته، آلو، انجیر خیس کرده به مقدار زیاد عرضه و خورده می شود.تقریبا کمتر کسی است که بعد از افطار به خیابان و بازار بیاید و انجیر و آلبالوی خیس کرده نخورد. نیم ساعت بعد از افطار بچه های میان سال زولبیا و بامیا رشته خشکار تو پر و تو خالی را در سینی می چینند و برای فروش در کوچه ها به راه می افتند و برای عرضه آنها شعر هایی می خوانند.

گرمه زولبیا ، بارک الله زولبیا           (گرم است زولبیا، بارک الله زولبیا)

کَتَله دکون، دره سر بیا                     (کفش و دم پایی چوبی بپوش، جلو در بیا)

با پول سیا، زئدتر بیا                         (با پول خرد ، زودتر بیا)

آق جان جی، پول هگیر بیا              (از آقا جان پول بگیر بیا)

بارک الله زولبیا                              (بارک الله زولبیا)

شب های 19 و 21 ماه رمضان شبهای احیا است و در این سه شب مومنین و مومنات این جمله را می گویند(صد لعن حق امام لعنت بر ابن ملجم)

اغلب مردم، در این چند شب به مساجد می روند و دعا می خوانند و شهادت علی ابن ابیطالب (ع)سوگواری می کنند.

از بعد از افطار تا سحر اغلب مردم بیدارند و در خیابان ها می گردند و حدود سحر به خانه باز می گردند و سحری می خورند.

عید فطر:

شب عید فطر رئیس خانواده به قدر وسع خود به تعداد افراد خانواده پول معینی را دست گردان می کند. اگر اتفاقاً مهمان هم داشته باشند فطریه آن را نیز معین می کنند و روز بعد به  تهی دستان می دهند. دادن فطریه به سید حرام است ولی سادات می توانند فطریه ی خود را به سادات تهی دست بدهند تا گشایش در زندگی آنان پیدا شود.شب عید فطر سحری نمی خورند و اگر بخورند غذا حتماً سبک است. روز عید فطر از بالای مناره ی مسجد فریاد می زنند.علی ما هدانا.......الله اکبر

روزه داران به مسجد می روند و نماز می خوانند و فطریه را به پیش نماز می دهند. از این ساعت به بعد نان و خرمای زیادی پخش می کنند و روزه خود را می شکنند.

آداب ماه قربان:

چند روز مانده به عید قربان گوسفند سالم و بی عیب، خوش رنگ(برای رضایت بچه ها)با شاخ های بلند و قوی و جنگی می خرند و به خانه می آورند.در این چند روز بچه های هر محله گوسفند های خود را به علفچر محله می بردند که سابقاًدر گیلان زیاد بود و گوسفند را پس از چرا دادن وادار به جنگ با گوسفند های دیگر می کنند. نخست به گوسفند نمک و کشمش بی دانه می دهند و به اصطلاح گوسفند را اهلی و دست آموز می کنند.تا بدون طناب به دنبال صاحبش حرکت کند. به تن گوسفند حنا می گذارند و قند زیادی به گوسفند می دادند و تقریباً تمام روز خود را با آن می گذارنند. صبح روز عید قربان اول اذان بر می خیزند به چشم های گوسفند سرمه می کشند . قند به دهنش می گذارند قصاب خبر می کنند و وقت می گیرند. در این روزها قصاب کم است. تقاضا زیاد . در حیاط خانه چاله کوچکی می کنند قصاب گوسفندرا می خواباند و یکی از اعضای خانواده باسواد یا قرآن خوان دعای مخصوص قربانی را می خواند آنگاه قصاب سر گوسفند را می برد.پوست میکند امعاء و احشاء آن را خالی و لاشه را قطعه قطعه می کند و می رود.

آداب ماه محرم

چند روز مانده به ماه محرم بچه های هر محل دو سر پاره چوبی را می گرفتند و در کوچه به راه می افتادند و فریاد می زدنند:

مشعلک چی وئنه                  (مشعل به چه چیزی میل دارد)

نفت و فیتیله وئنه                  (به نفت و فیتیله می خواهد)

از مردم محله پارچه کهنه و نفت و فیتله جمع می کردند وبه تکیه یا بقعه یا مسجد محله خود می بردند.در زمان های گذشته تر از آن برق چراغ زنبوری و انواع دیگر چراغ که بتوان آن را در مسیر باد نگه داشت نبود در مخزن بشکه فلزی دسته دار پارچه کهنه و نفت می ریختند و آتش می زدند و دسته مخزن را می گرفتند و آن را پیشایش هئیت می بردند و عزاداران در روشنایی مشعل راه می رفتند. و برای روشن کردن داخل حجله(محفظه ای شبیه حجله ای که اخیرا برای مرگ جوانان بر چهار راه ها می گذارند و چراغ ها را در آن می افروزند.)از چراغ های فیتله ای و شمع و فانوس استفاده می کردند. در بعضی از روستاها، دختران و زنان محله ، بقعه امام زاده و تکیه یا مسجد محله را گل کاری می کردند.امروزه از اول محرم مراسم عزاداری بر پا می شود. مردم مختارند به هر مجلس عزا که مایل باشند بروند ولی اغلب مردم به مساجد و تکایای محله خودشان می روند و معمولاً ساعات برگزاری روضه را طوری ترتیب می دهند که همه بتوانند در آن مجالس شرکت کنند. در خانه با مساجدی که صبح ها روضه می گذارند، به همه افراد شرکت کننده صبحانه که شامل چای شیرین، کمی نان(بخصوص نان تمیجان)می دهند. روضه خوان ها ده روز اول ماه محرم را را به وصف شهادت مسلم بن عقیل و دو طفلان مسلم، حربن یزید ریاحی، علی اصغر، علی اکبر، قاسم ابوالفضل عباس، وداع حسین بن علی و قهرمانان معروف واقعه تاریخی کربلا اختصاص می دهند. درباره فضایل و خصایل هر یک در همان روز سخنرانی و در پایان اشاره ای نیز به شهادت حضرت حسین بن علی می کنند.

شب عاشورا:

اغلب مردم تا صبح نمی خوابند و در تکایا و مساجد عزاداری می کنند و معتقدند که در شب قتل امام حسین ، خوابیدن حرام است. دسته های سینه زنی و زنجیر زنی تا صبح از این  تکیه به آن مسجد می روند.

کرنا زنی(کر نی زنی) :

دسته کرنا زنان در پیشاپیش دسته ها حرکت می کند. کرنا از نی تهیه می شود که شبیه عصای معمولی است. کرنا از دو قسمت تشکیل شده است قسمت اول منحنی شکل شبیه دسته عصا که بالا قرار می گیرد. قسمت دوم نی بلندی است که از بامبو تهیه می شود دو قطعه را به هم وصل می کنند. کرنا زنان در راهها جلو مساجد و تکایا در کرنا می دمند. صدای کرنا بم است و نوعی خفگی صدا از آن احساس می شود.

ظهر عاشورا

در بیشتر مساجد و تکایا و در اغلب خانه های روضه خوانی، ناهار می دهند. و دسته های عزاداران ضمن رفتن به همه تکایا و مساجد به جاهایی که غذا می دهند ، می روند و ناهار می خورند و متفرق می شوند و تا غروب استراحت می کنند.

غروب روز عاشورا :

غریبان می گیرند و برق را خاموش می کند.(در گذشته پیچ چراغ فتیله ای و گرد سوز یا مشعل را پایین می کشیدند یا خاموش می کردند.

عزاداران به چند گروه تقسیم می شوند:دسته اول یک بیت مرثیه می خوانند  و می نشینند و گاه بر سر می ریزند و گروه بعد، کار دسته اول را تکرار می کنند. دسته اول بر می خیزند و در چندین متر دورتر می نشینند و دسته سوم مرثیه می خوانند.

پلو دهی:

از شب پنجم ماه محرم بیشتر کسانی که زندگی بهتر و آسایش بیشتر یا رسمی خانوادگی دارند،در خانه خود پلو می پزند و همراه با خورشت قیسی و مرغ یا فسنجان و قیمه در مجمع جمع می کنند و به بقعه،تکیه یا مسجد محله خود می دهند.اگر در خانواده هایی که چنین رسمی چندین سال اجرا می شود بمیرد یکی از باز ماندگانش پلو آن چند شب خاص را می دهد. در تکیه ها و بقعه ها و مساجد هم متولیان می دانند که چه کسانی و به چه تعداد غذا به آن محل می دهند.هر شب پس از روضه خوانی،گردنندگان مجلس عزا،مردم حاضر را گرد مجمع می نشانند و غذا می دهند.این مراسم تا شب دوازدهم محرم ادامه دارد.

علم بندی:

در شب هفتم ماه محرم،مراسم علم بندی انجام می شود.هرکس می تواند نذرو نیت کند و برای گرفتن مراد،در پیچیدن علم با پارچه های سبز و سیاه و آذین بندی تکایا و مساجد شرکت کند.در شب علم بندی اغلب شیعیان شرکت می کنند و مرثیه های سوزناک می خوانند.

علم وا چینی:(برچیدن علم)

شب سوم امام،مردم محله جمع می شوند و طی مراسمی در علم وا چینی که جمع کردن پارچه های علم است،شرکت می کنند.در شهرها چون مساجد و تکایا زیاد هستند، سعی می کنند که مراسم علم بندی و علم واچینی را به طوری ترتیب دهند که در یک شب دو سر محله علم واچینی نباشد تا همه بتوانند از ثواب شرکت در آن بهره مند شوند.

- نذرها و نیت ها:

هفت کل گِه:(هفت محله)

شب عاشورا حاجتمندان نیت می کنند زیر هفت علم عزاداری (هفت تکیه یا مسجد)می روند، هفت سکه می گذارند و هیچ حرفی نمی زنند. کسی پای علم نشسته و پول های نذری را جمع می کند می خواند  :

مراد ، مرادمندان

جاجت حاجت مندان

برای مراد مند می خوانیم

قربه الی الله               و حمد و قل هو الله

تا چند سال پیش، زنان به هفت کل گه بسیار معتقد بودند و معمولا پا برهنه یا با جوراب زیر هفت علم می رفتند.

لال پله:

زنان نیت می کنند در شب عاشورا، دیگ و یک قاشق چوبی بر می دارند روی خود را کاملاً با چادر می پوشانند تا شناخته نشوند و به هفت خانه می روند و حرف نمی زنند. با قاشق به ته دیگ می کوبند و از صاحب خانه کمی پلو می گیرند.کسانی که پسر یکی یکدانه در خانه دارند عذر خواهی می کنند و پلو نمی دهند . حاجتمند این پلو را که مقدارش کم است می خورد تا نیت او بر آورده شود.اصولا لال پله را متبرک می دانند.

چل کاسه:

نذر و نیت می کنند و شب عاشورا به مسجد یا تکیه می روند و در گوشه ای می ایستند و از هر مجمع کمی پلو بر می دارد. چون پلو را باید 40 مجمع مختلف(افراد مختلف)بر  دارند و تعداد مجمع های غذای یک بقعه یا مسجد کمتر از 40 است به مسجد یا تکیه بعدی می روند . این پلو جمع شده از چهل بشقاب را فقط گیرنده آن می خورد.

پوشاندن پیراهن به منبر:

نذر می کنند در اول ماه محرم چند نفر پارچه سبز یا سیاه می خرند و منبر یکی از مساجد یا تکایا را یا منبر خانه کسی که هر ساله روضه می گذارد و صاحب مجلس در آن محله خوشنامی معروف است را می پوشاند تا حاجتشان بر آورده شود.

نان هفتاد و دو تن:

صبح روز یازدهم -روز بعد از قتل و شام غریبان-72 عدد نان می گیرند و در هر نان کمی خرما یا ترک حلوا می گذارند و لوله می کنند و دور آن را با کاه می پیچند و به تهی دستان می دهند و اعتقاد دارند که خانواده امام حسین در صبح روز یازدهم گرسنه هستند.

اعتقادات و باورها

-خون امعاء و احشاء را در چاله می ریزند تا سگ نخورد.

- به خاطر ثواب ومصونیت از بیماری های چشمی، سرمه کشیده شده به چشمان گوسفند را به چشم افراد خانواده نیز می کشند.

-معتقدند که خون گوسفند برای رفع ریشه های ناخن بسیار مفید است و برای درمان آن دست خود را با خون گوسفند می شویند.

-پوست گوسفند قربانی را از قصاب می گیرند  دباغی می کنند و بر وی آن نماز می خوانند و معتقدند که خواندن نماز بر روی آن ثواب دارد.

-عقیده دارند در شب عاشورا پا برهنه بودن و پا برهنه به دنبال هئیت های عزاداری راه افتادن ثواب دارد.

-لال پله را اگر در خانه بیمار داشته باشند ، کمی به او نیز می دهند و معتقدند که بیمار با خوردن لال پله شفا می یابد.

-معتقدند شمر در شب قتل امام حسین آزاد است و به شکل سگی در کوچه ها حرکت می کند.