رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۶ اسفند ۱۳۹۸

محمد علی افراشته - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محمد علی افراشته

Loading the player...

محمد علی افراشته طنزپرداز آزادی خواه ، روزنامه نگار ، مبارز و مردم دوست ، نمایشنامه و قصه نویس گیلانی در سال 1287 شمسی در باز قلعه از توابع کهدم رشت دیده به جهان گشود . هنگام تحصیل در دورة متوسطه به نقاشی و مجسمه سازی و شعرگویی رغبت نشان داد. این شاعر انقلابی و آزادی خواه تمام دوران زندگی اش را در راه دفاع از حقوق طبقات زحمتکش به کار برد . در طنز فارسی مهارت ویژه ای داشت . اشعار گیلکی و فارسی بسیاری سرود که قسمتی از اشعار فارسی اش در کتاب « گیلان در قلمرو شعر و ادب » به چاپ رسیده است . شعرهای گیلکی سلیس و روان او در بین توده های مردم از نفوذ و محبوبیت ویژه ای برخوردار بود .
افراشته در تهران روزنامه « چلنگر » را منتشر ساخت که موفقیت شایانی در محافل هنری و ادبی ایران نصیبش كرد . چلنگر در دورة بحرانی کشور با مقالات اجتماعی آتشین پر از گفتارهای سیاسی و انتقادی منظوم و منشور و فلکلورهای اقوام مختلف کشور بود و بین دهقانان و کارگران نفوذ و حامی فراوان داشت و در بیداری آن ها نقش مهمی ایفا کرد ؛ به طوری که تلاش بسیاری برای برگزیدن وی به نمایندگی در یکی از دوره هاي مجلس شوراي ملي به عمل آوردند ولی توفیق نیافتند . روزنامه اش به دلیل انتقادهای شدید و تاخت و تاز به اعمال زمامداران کشور مکرر توقیف می شد، ولی هر وقت که خلأیی در نشر روزنامة چلنگر پیش می آمد ، هواداران و حامیان او، امتیاز روزنامة تازه ای را در اختیارش می گذاشتند . روزنامه هایی که به جای چلنگر و با همان نشان همیشگی روزنامه منتشر  می شد عبارت بودند از : « زحمت » ، « راه چاره » ، « شطرنج سیاسی » ، « پیشتازان » ، « نور آسیا » ،   « زره پوش » ، « منطق امروز » . افراشته، بعد از کودتای 1332 خورشیدی ، مورد تعقیب نیروهای رژیم دیکتاتوری قرار گرفت و ناچار به ترک وطن شد . در سفر اجباریش به اتحاد جماهیر شوروی و انصراف از ادامه اقامت در مسکو رهسپار باکو شد .

در سال 1339 شمسی در بلغارستان درگذشت و در شهر صوفیه به خاک سپرده شد . بیتی که در عنوان روزنامه چلنگر و روزنامه های دیگر نوشته می شد هم اکنون بر روی سنگ مزارش نقش بسته است :
بشکنی ای قلم ، ای دست اگر  پیچی از خدمت محرومان سر
افراشته در شعرهایش از نامهای مستعار « پرستو چلچله زاده » و « معمار بالشی » استفاده   می کرد . آثار منتشر شده افراشته عبارتند از : « منتخب آثار افراشته »  ، « مفتخور الاعیان وسی داستان طنز » ، « پابرانده گیله مرد » ، « برگزیده اشعار فارسی وگیلکی » ، « چهل داستان » ، « نمایشنامه ها ، تعزیه ها ، سفرنامه ها » به کوشش نصرت الله نوح .
پالتوي چهارده ساله
اي چارده ساله پالتوي من
اي رفته سر آستين و دامن
اي آن كه به پشت و رو رسيدي
جر خوردي و وصله پينه ايدي
هر چند كه رنگ و رو نداري
وارفتـــه‌اي و اطـــــو نــــداري
گشته يقه ات چو قاب دستمال
صد رحمت حق به لنگ بقّال
پاره بوده چو قلب مجنون
چل تكه, چو بقچه گلين جون
اي رفته به ناز و آمده باز
صد بار گرو دكان رزاز
خواهـــم ز تو از طـــريق يـــاري
امســـالـه مـــرا نگــــه داري
اين بهمن و دي مرو تــو از دست
تـا سال دگـــر, خـــدا بـــزرگ است
حيا كنيد
اي تاجران اسلحه شرم و حيا كنيد
شرمي ز روي مادر و هم بچه ها كنيد
اي يانكيان جنگ طلب، بندهء دلار
تا چند كشور كره را توتيا كنيد
تاكي به سازمان ملل بازي و فريب
وحشي ترين معاملهء ناروا كنيد
تاكي به آشيانهء اين ملت غيور
بمب ناپالم و ميكروب و طاعون رها كنيد
تاكي زخون ناحق اين مردم رشيد
در كنج خويش جاري جوي طلا كنيد
تاكي اسيرهاي شرافت شعار را
در آزمايش اتمي مبتلا كنيد
اي تاجران اسلحه، امپرياليست پست
اي دشمن تمدن، شرم از خدا كنيد
مانا، به سعي مردم زحمتكش جهان
پرتو فكن شود همه جا صلح جاودان



 

نوع: توليد ويژه صوتی

موضوع : مشاهیر و بزرگان گیلان

کاری از :معصومه مفیدی