سیاه مال( احشام سیاه )

در منطقه تالش میانی ، اسالم ، پره سر ، اردجان ، سیامال به دام هایی گفته می شود که چوپانان این مناطق جز دام های سفید ، گوسفند وبز برای استفاده از شیر آنان وگوشتشان نگهداری می نمایند این اصطلاح به طور خاص به گاو اطلاق می گردد ، گرچه به طور عام ، گاومیش نیز در حوزه تعریف احشام سیاه قرار می گیرد .گاوهای تالش ، بومی منطقه بوده وبرخلاف آنسوی کوههای تالش ودامنه های غربی این کوه ها یعنی آذربایجان – خلخال که روستائیان گاوها را به صورت گله با عنوان ناخیز بوسیله شخصی به نام گله بان به چرا می فرستند .در تالش نگهداری وتعلیف وچرای دام های سیاه در جنگلها ومراتع به صورت انفرادی می باشد یعنی هر دامدار دام های خود را به تنهایی دربهار وتابستان در ییلاق وپایز وزمستان در قشلاق وگیلان ودر جنگلهای مجاور خانه های قشلاقی ویا طویله زمستانی نگهداری می نماید .گاوهای ماده بومی تالش هر روز یک بار شیردهی می کنند ودر هر یک الی 5/1 سال یک گوساله نر به دنیا می آورند به گوساله در طالشی مُونَده وبه گوساله ماده ، ژره مُونَده وبه گوساله نر به طالشی کله مونده می گویند ، گوساله یکساله پارنَه یا پورنَه وگوسابه دوساله وبیشتر دو وقت ، سه وقت ...نامیده می شود .در فرهنگ دامداری تالش به گاو نَر ، وَشَن یا کل می گویند ودر قدیم بیشتر از گاوهای نر برای شخم زدن مزارع کشت جو وگندم کوهستانی استفاده می کردند .

حیواناتی که بوسیله آنها کار حمل ونقل در کوهستان صورت می گیرد را حیوان باری یا باره مال می نامند .

در تالش قدیم از گاو نر ( وِشَن)برای حمل بار نیز استفاده می کردند وگذشته از این مردمان سرزمین تالش به نگهداری گوزن پرداخته واز ان برای کشیدن ارابه ها یا سورتمه ها ویاسواری استفاده می کردند ولی امروزه با گسترش جاده های آسفالته وخاکی وافزایش وسایل نقیله موتوری ، مقداری از اهمیت حیوانات باری وسواری کاسته شده است ، گرچه برای یک خانوار کوچه نشین وجود چند رأس اسب وقاطر از ضروریات است ، زیرا او بوسیله آنان برای خود هیزم وآرد وباروبنه حمل ونقل می کند ودر هنگام لزوم از آنان سواری می گیرد .