ساختار فیروزه

سنگ فیروزه یک نوع سنگ آتشفشانی است که پس از فعل وانفعالاتی شیمیایی در طی قرن ها تبدیل به دانه ها یا رگه هایی آبی رنگ در میان توده های سیاه سنگ یا خاک شده است .ضخامت رگه های فیروزه در این سنگ های سیاه در حدود چند میلی متر است که به ندرت به یک سانتی متر می رسد ، اما طول آنها از چند دسیمتر تا چند متر هم دیده شده است ابعاد دانه های فیروزه در سنگ نیز در حدود چند میلی متر است ولی فیروزه هایی که در حفره های خاکی معدن پیدا می شود نسبتاً بزرگ ترند وتا یکی دو سانتی متر ضخامت پیدا می کنند تا قرن دهم هجری قمری هنوز بلور شناسی به معنای علمی آن شناخته نشده بود .خواص شیمیایی زیاد مورد توجه قرار نمی گرفته واغلب با شناختن خواص فیزیکی ، نوع آن را تشخیص نداده اند ، ولی در مجموع می توان گفت که اکثر خواص فیزیکی کانی ها را بوسیله عواملی که امروزه هم معمول است بدست آورده بودند .

دمشقی در کتاب نخبه الدهر درباره فیروزه نوشته است : فیروزه سنگی مسین است که از نجارهای مسینی که در کان خود بالا می آید درست می شود وبهترین آن سخت بود وپاکیزه وصاف وبراق ،کهن ( کهنه )وبی نقطه ونشان وخاصیت ظاهر فیروزه آن است که رنگ فیروزه به حسب صفا وکدورت هوا بگردد هرگاه که هوا صاف وبی غبار باشد لون فیروز صاف تر وعیب فیروزه آن است که جوهر او با سنگ وخاک آمیخته باشد وسنگ او پست باشد .ابوریحان بیرونی در کتاب الجماهر درباره ویژگی های فیروزه نوشته است : سنگی است ازرق ومحکم تر از لاجورد ، که از کوه شان درخان ریوند نیشابور می آورند .فیروزه هرچه آب دارتر باشد مرغوب تر است وبا گذشت زمان محکم تر وپررنگ تر می شود .ودر ادامه می گوید : گوهر شناسان گفته اند که مرغوب ترین نوع آن سنگ معدنی محکم با رنگی سیر ودرخشان است .در برخی متون به میزان سختی فیروزه اشاره شده است : « فیروزه را به الماس ثقب ( سوراخ ) کننده ، مگر بعضی بعضی که بغایت سپید دست بود وآن را فیروزه خاکی خوانند وآن را به آهن پولاد آبدار ثقب کنند از دیگر ویژگی های فیروزه آن است که فیروزه را چنانچه براجسام نرم بگذارند صلب ( سخت ) کند .

گوینده:پوران حاجتی