جهش تولید | یک‌شنبه، ۹ آذر ۱۳۹۹

جستاری درباره چیستی و چگونگی افسردگی - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

جستاری درباره چیستی و چگونگی افسردگی

جستاری درباره چیستی و چگونگی افسردگی


افسردگی بیماری شایع عصر ماست که در تمامی جهان روندی فزاینده دارد و این در حالی است که حدود نیمی از مبتلایان به افسردگی یا از بیماری خود بی خبرند.

همه انسان ها در دوره هایی از عمر خود به هنگام مبارزه با مشکلات زندگی یا پس از برخورد با ناکامی ها، شکست ها و فشارهای روانی پی در پی و یا حتی مواقعی بدون دلیل ممکن است دچار غمگینی، ناشادی و اندوه شوند که این امری اجتناب ناپذیر است.آنگاه که احساسات ناشی از شکست ها ادامه یابد و باعث بروز تاثیرات منفی در سلامت و زندگی اجتماعی و شخصی شود انسان در جاده افسردگی گام نهاده است.

افسردگی یک بیماری اختصاصی نیست بلکه در تمام سنین و همه نژادها، در زنان و مردان ظاهر می شود. این عارضه انواع گوناگون دارد به طوری که در بعضی افراد به صورت هایی ظاهر می شود که ما عموما آنها را افسردگی نمی شناسیم. افسردگی پس از آنکه درمان شد غالبا باز می گردد.

امروزه علم شناخت فعل و انفعالات بیوشیمیایی مغز یا تغییرات شیمیایی در مسیرهای عصبی که اصطلاحا نروترانسمیتر نامیده می شوند در ایجاد آثار بیماری افسردگی نشان داده است که این تغییرات شیمیایی خودرا به صورت علائمی همچون تغییر خلق، کاهش اشتها، تحریک پذیری، خستگی مفرط و بی علاقگی نمایان می سازد.البته دانشمندان علم ژنتیک ژن خاصی را مسئول این بیماری معرفی نمی کنند بلکه ترکیبی از ژن های مختلف، شخص را مستعد به بیماری مذکور می نماید.

در واقع زمینه ژنیتیکی و همچنین مجموعه ای از رویدادهای پر از استرس و آسیب زای زندگی، همچون از دست دادن نزدیکان، همسر یا ویژگی های شخصیتی مانند بدبین بودن و تمایل به تنهایی می تواند فرد را به سمت ابتلا به بیماری افسردگی هدایت کند. حداقل ۱۵ تا ۲۰ درصد افراد بزرگسال جامعه ممکن است عوارض و نشانه های افسردگی شدید را از خود نشان بدهند و میلیون ها نفر در هر لحظه در جهان تحت درمان افسردگی قرار گیرند.

● انواع افسردگی

Depressionیا افسردگی بالینی، اختلالات خلق و خویی یا اختلالات عاطفی نامیده می شود که بیمار را دچار آشفتگی اندیشه، آشفتگی عاطفی، تغییر رفتار و بیماری های جسمانی می کند.همانند هر بیماری دیگری مثل انواع بیماری های قلبی یا پوستی بیماری افسردگی نیز فرم های مختلفی دارد. حاضر سه دسته عمده افسردگی عبارتند از: افسردگی شدید(Major Depression)، افسردگی پایدار (Dysthmia) و اختلال دو قطبی. افسردگی بالینی از دیدگاه عملکردهای اجتماعی بیش از دیگر بیماری های مزمن، بیمار را ناتوان می کند. افسردگی شدید بیش از بیماری های مزمن ششی، التهاب مفاصل و دیابت، ناتوان کننده است.

افسردگی اقسام گوناگون دارد، شایع ترین آن افسردگی کبیر است که فرد مبتلا به آن گاهی شاد و خوشدل و موقتا فعال می شود. نوعی از افسردگی کبیر به افسردگی مالیخولیایی موسوم است که بیمار هیچ گاه از چیزی دلخوش نمی شود در حدود ۱۵ درصد مبتلایان به افسردگی کبیر دچار افسردگی اوهام اند که معمولا با خلق و خوی اندوهگین همراه است. مثلا خود را گناهکار و غیرقابل بخشش تصور می کنند. در حدود ۱۵ در صد مبتلایان به افسردگی کبیر نیز دچار روان پریشی می شوند.

نوع دیگری از افسردگی وجود دارد به نام «افسردگی غیرمعمول» که بر خلاف اسمش شایع است. علامت های مرضی آن عکس علامت های مرضی افسردگی معمولی است که مبتلایان کم می خوابند و کم می خورند. مبتلایان به افسردگی غیرمعمول زیاد می خوابند و زیاد می خورند و به سرعت اضافه وزن پیدا می کنند. به قول یکی از متخصصان برجسته بیماری افسردگی ( دونالد کلاین)، افسردگی غیرمعمول، «مزمن» است نه «دوره ای»؛ از بلوغ آغاز می شود و بیماران نسبت به همه امور کم توجهند.

نوع دیگرافسردگی، روان رنجوری است که عموما حدود دو سال طول می کشد و علامات مرضی آن خفیف تر از افسردگی کبیر است ولی همواره احساس ناراحتی می کنند. شیوع افسردگی در قرن بیستم به خصوص بعد از دو جنگ جهانی بیشتر شده است، علت آن را مصرف دارو و الکل، افزایش استرس و کاهش اشتغال گفته اند؛ علت دیگر افزایش افسردگی تغییرات اساسی اجتماعی است. گروهی از روان شناسان بر این باورند که جامعه کنونی، کانونی ناسالم در درون افراد به وجود آورده و آنها را بیش از اندازه به رضایت خاطر و شکست های شخصی وابسته کرده است.

● علت های افسردگی

مکانیسم های دقیق ابتلا به افسردگی هنوز کشف نشده اند. با وجود این چند عامل زیست شیمیایی و روانی اجتماعی شناخته شده اند که باعث افسردگی می شوند. ساختار زیست شیمیایی و ژنتیکی بعضی از مردان و زنان چنان است که در محیط های دارای عوامل محیطی و اجتماعی یکسان، آسیب پذیری بیشتر نسبت به افسردگی نشان می دهند.

علت های روان شناختی افسردگی گوناگون اند. استرس آغازگر افسردگی است. استرس های موجد افسردگی، رویدادهای بزرگ ناخواسته زندگی اند؛ مثل مرگ یک عزیز، نه رویدادهای جزیی مثل ترافیک شلوغ سرشب در شهر که همواره با آن روبه رو هستیم. استرس های زندگی را بر اساس شدت تاثیر درجه بندی کرده اند. مرگ همسر را ۱۰۰، طلاق را ۷۵، بیماری شخصی را ۵۳، ازدواج را ۵۰، آبستنی را ۳۹، تغییر مسئولیت کار را ۲۹، موفقیت چشمگیر را ۲۸، تغییر اوضاع زندگی را ۲۵، مشکل داشتن با کارفرما را ۲۳ و تغییر فعالیت اجتماعی را ۱۸ ارزیابی کرده است. چنان که در این مقیاس دیده می شود استرس های خوشایند هم می توانند از عوامل افسردگی باشند. ازدواج و آشتی بعد از جدایی، تنها عوامل استرس زا نیستند بلکه کسب موفقیت چشمگیر، با آنکه بسیار خوشایند است، استرس زاست. روان شناسان بر این باورند که در نبود حمایت اجتماعی یا دوستان، گرایش به افسردگی تشدید می شود؛ به سخن دیگر وجود دوستان متعدد، فرد را از ابتلای به افسردگی حفظ می کند.بعضی از پژوهشگران

بر این باورند که نشانگاهی به نام «اختلال افسرده ساز شخصیت» وجود دارد که افراد مبتلا به آن همواره نسبت به خود و دیگران بدبین اند؛ جهان به نظر آنها بی رحم و بی پشتیبان است و خود بی ارزش اند و آینده نومیدکننده است. به خاطر داشتن این دید منفی به زندگی، مستعد ابتلای به افسردگی اند. علت های افسردگی سالخوردگان بسیارند. تعدادی از بیماری های وابسته به سالخوردگی و دارو و درمان آنها مثل داروهای ضدفشار خون یا تسکین درد مفاصل، آغازگر افسردگی اند یا باعث تغییرخلق و خوی می شوند.

بسیاری از استرس های بزرگ که به افسردگی می انجامند غالبا در سالخوردگی رخ می دهند، مانند بیماری های مزمن و ناتوانی های جسمی، گرفتاری های مالی، تغییر شیوه زندگی و بی هدفی در زندگی. گاهی مردانی که در سراسر عمرخود فعالیت بسیار داشته اند در نتیجه ناتوانی در تطبیق خود با زندگی بازنشستگی دچار افسردگی می شوند. نکته جالب درباره افسردگی این است که دختران به دلایل بسیار که با مقام زنان و وضع اجتماعی آنها در جامعه ما ارتباط دارد، نسبت به افسردگی آسیب پذیرترند. بعضی از بررسی ها نشان داده اند، در حالی که پسران از تغییر اوضاع بدنی خود در سن بلوغ خرسند می شوند، دختران غالبا از تغییرات جدیدی که در بدن آنها رخ می دهد دچار ناآرامی می شوند. بر سر اینکه دختران کمرو و خجالتی مستعد ابتلای به افسردگی اند، اختلاف نظر وجود دارد. ولی اگر والدین آنها از نظر بالینی افسرده باشند، اگر به عواطف آنها توجهی نشود و اگر به درستی تربیت نشوند، احتمال ابتلای آنها به افسردگی زیاد می شود.

● درمان افسردگی

براساس گزارش «انجمن روان پزشکان آمریکا» ۸۵ در صد مبتلایان به افسردگی شدید تا حد زیادی درمان می شوند. از این گذشته تشخیص به موقع بیماری سبب کاهش، مدت و شدت بیماری می شود و با درمان مناسب می توان از بازگشت بیماری پیشگیری کرد یا از شدت آن کاست. دو نوع درمان متداول برای افسردگی وجود دارد: روان درمانی و دارو درمانی، یعنی استفاده از داروهای ضد افسردگی. مسئله این است که غالبا افسردگی، غلط تشخیص داده می شود و بیماران عموما به چهار تا پنج پزشک یا روان پزشک مراجعه می کنند تا یکی از آنها به درستی بیماری را تشخیص دهد و درمان کند. در بعضی موارد تشخیص درست داده می شود ولی داروهای آرامبخش و خواب آور دو برابر میزان نیاز و یا کمتر از مقدار مناسب تجویز می گردد.

از این گذشته بسیاری از بیماران گمان می کنند دچار ضعف شده اند و به پزشک مراجعه نمی کنند. در حالات شدید فاقد انرژی و امید به آینده اند. طول درمان به نوع آن و شدت افسردگی وابسته است. در آزمایش های بالینی ۵۰ تا ۶۰ درصد بیماران ظرف چهار تا شش هفته و گاهی دو تا چهار هفته به درمان پاسخ می دهند، درمان کامل بین چهار تا شش ماه انجام می گیرد. روان درمانی به عکس دارو درمانی ظرف شش تا هشت هفته بهبود نشان می دهد. ولی برای بهبود کامل تا ۱۲ هفته طول می کشد. اگر روان درمانی در این مدت سود بخش نبود، دارو درمانی باید آغاز گردد.

متخصصان، بستری کردن بیماران را در چهار حالت زیر توصیه می کنند:

۱) وقتی بیمار قصد خودکشی دارد؛

۲) وقتی بیمار چنان دلمرده است که نمی تواند غذا بخورد؛

۳) وقتی بیمار نشانه هایی از روان پریشی دارد؛

۴) وقتی که بیمار به بیماری خطرناک دیگری مثل دیابت مبتلا باشد.

● دارو درمانی


داروهای ضد افسردگی موادی هستند که از افسردگی جلوگیری می کنند یا آن را تسکین می دهند. این داروها مغز افراد افسرده را به تولید «مواد شیمیایی عصبی» که فاقد است، وادار می سازد. وقتی کسی احساس می کند که افسردگی پایان پذیرفته نباید مصرف دارو را قطع کند، بلکه باید با نظارت پزشک تدریجا به این کار اقدام نماید. از آنجا که سالخوردگان عموما داروهای بیماری های دیگر را مصرف می کنند، پزشک و بیمار باید در مورد ناسازگاری داروها با هم هوشیار باشند.

● روان درمانی

روان درمانی افسردگی انواع گوناگون دارد ( متجاوز از ۲۰۰ نوع ) که اساس همه آنها «گفت و گو با بیمار» است.

روش های روان درمانی در دو گروه جای می گیرند:

۱) جهت دهنده به بینش بیمار درباره ریشه های بیماری یا افزایش آگاهی او از انگیزش ناخودآگاه خود؛

۲) «رفتار درمانی شناختی» که عمدتا در تغییر رفتار بیمار و فرآیندهای اندیشه او متمرکز است؛ حال آنکه رفتار درمانی تلاش می کند راه های تغییر رفتار را به بیمار بیاموزد تا بر افسردگی غلبه کند. تلاش روان درمانی، رفع تعارض های روانی بیماران و اصلاح رفتارهای نادرست و شیوه های تفکری است که به افسردگی انجامیده است. درمان جهت دهنده بینش بیمار به او امکان می دهد بفهمد که چرا افسرده شده است. حال آنکه رفتار درمانی تلاش می کند راه های تغییر رفتار را به بیمار بیاموزد تا بر افسردگی غلبه کند.

● انواع دیگر درمان افسردگی

چند نوع درمان دیگر غیر از دارو درمانی و روان درمانی افسردگی وجود دارند: درمان با ایجاد تشنج به وسیله الکتریسیته، نور درمانی و درمان های جانشین، درمان با ایجاد تشنج به وسیله الکتریسیته برای بیمارانی تجویز می شود که به اختلالات شدید خلق و خو نور درمانی،

به وسیله نور فلوئورسان با شدت ۱۰۰۰ واحد ( لوکس ) انجام می گردد. درمان های جانشین مثل ورزش منظم، در بیمار اعتماد به نفس ایجاد می کند. از این گذشته سبب افزایش تراز اندورفین در بدن می شود. اندورفین به بخش هایی از مغز اثر می کند که دست اندرکار ادراک درد و هیجانند. میزان این ماده در افراد افسرده کمتر از معمول است.



منبع: نشریه Neuron     
روزنامه تهران امروز ( www.tehranemrooz.net )