تیمچه

واژه «تیم» به معنی کاروانسرا بوده است ، چنانچه ناصرخسرو در سفرنامه خود از این واژه استفاده کرده است و تیمچه به معنی تیم کوچک یا کاروانسرای کوچک بوده است اما در دوره معاصر به کاروانسراها یا سراهای کوچک وسرپوشیده ، تیمچه می گویند ، مانند تیمچه امین الدوله در کاشان این خصوصیت کالبدی تیمچه ها یعنی سرپوشیده بودن آنها ، فضای مناسبی برای عرضه کالاهای گرانبها مانند فرش ، دوساز آسیب باد وباران وآفتاب پدید می آورد به همین سبب فضای تیمچه غالباً نسبت به کاروان سراها از لحاظ اقتصادی گران تر بوده وبرای عرضه اجناس ارزان قیمت از آنها استفاده نمی کردند .در دوره قاجاریه طرح های متنوعی از ترکیب تیمچه وکاروانسرا پدید آمد ونمونه های متعددی از چنین فضاهایی ساخته شد .سرا وتیمچه امیر در تبریز وسرا وتیمچه حاج رضا در قزوین وسرای محتشم در گیلان نمونه هایی از این نوع بناها هستند در بسیاری از این ترکیب ها ، فضای تیمچه به عنوان بخشی از فضای ورودی سرا نیز مورد بهره برداری قرار می گرفت .دیولافورا که حدود 120 سال پیش به ایران آمده بود ، به کارکرد وخصوصیات کالبدی تیمچه ای در بازار کاشان به نام تیمچه نوا اشاره کرده که توصیف وی نشان دهنده برخی خصوصیات کالبدی وکاردی تیمچه ها یا کاروان سراهای مسقف بوده است .البته در متن ترجمه کتاب به این تیمچه با عنوان کاروانسراهای تازه اشاره شده است متن مذبور چنین است « بازار این شهر ( کاشان ) وسیع است وسقف ان دارای گبندهای کوچکی است که به هم پیوسته وجابهجا کاروانسراهایی هست که مخزن مال التجاره است .این کاروان سراها تاجرنشین وغیر از آنهایی هستند که مسافرین در آنها منزل می کنند اینها دارای بناهای مجلل ومزینی هستند یکی از بهترین نمونه هه های آنها کاروانسرای تازه ( تیمچه نوع است که تُجار ساخته اند .شکل آن مانند منشور مربع القاعده است ودر دو طرف آن درب ورودی دارد .تمام بنا با آجر ساخته شده ودر سقف ودیوارهای آن آجرهایی به کار رفته که کنار آنها مانند کاشی لعابدار برجسته است ونمایش قشنگی دارد در سقف ان هم سه روزنه بزرگ است که به قدر کافی محوطه را روشن می کند این بنای مهم که پر از مال التجاره های گرانبهاست بهتر از هر گونه احصائیه ومحاسبه ای اهمیت تجاری وآبادی وترقی شهر را نشان می دهد در این کاروانسرای نور پارچه های ابریشمی ومخمل های عالی دست بافت که محصول همین شهر است به فروش می رسد .