جهش تولید | پنج‌شنبه، ۹ بهمن ۱۳۹۹

آشنایی با امراض - show-content

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

آشنایی با امراض

آشنایی با امراض


آیا شما هم وسواس دارید؟

اختلال وسواسی یک نوع اختلال اضطرابی ناتوان کننده است. در این اختلال مدام افکار مزاحم و ناخواسته ای شکل می گیرند که فرد نمی تواند از دست آنها خلاص شود. مثلاً ممکن است فرد دائماً از این که همه اجسام آلوده هستند هراس داشته باشد و برای رهایی از این هراس مکرراً دست ها و اجسام را بشوید. وسواس شستشو یک نوع از اختلال وسواسی به شمار می رود. ا ختلال وسواسی از انواع خفیف تا بسیار شدید می تواند باشد و می تواند موجب آشفتگی زندگی فردی و اجتماعی شده و حتی کار یا تحصیل فرد را مختل کند.

● علت ایجاد وسواس چیست؟

علت دقیق ایجاد وسواس مشخص نشده است ولی علل مختلفی از جمله علل مربوط به مغز، عوامل ژنتیکی و محیطی بر آن تاثیر دارند. تصویربرداری از مغز در بیماران نشان می دهد که فعالیت مغز این افراد الگوی متفاوتی دارد و فعالیت قسمت خاصی از مغز در آنها غیر طبیعی است. این یافته ها و نیز به هم خوردن تعادل واسطه های شیمیایی خاصی مانند سروتونین ممکن است با بیماری در ارتباط باشد.

● علائم اختلال وسواسی چیست؟


وسواس یک بیماری مزمن و طولانی مدت است. ممکن است علائم زمانی افزایش و زمانی کاهش یابند. درمان، علائم بیماری را تخفیف می دهد ولی ممکن است برخی از علائم مدتی پس از شروع درمان نیز باقی بمانند. اضطراب شایع ترین علامت این بیماری است. مثلاً ممکن است فرد احساس کند که اگر یک کار خاص را انجام ندهد اتفاق وحشتناکی رخ می دهد. یا ممکن است مکرراً اجاق گاز ، شیرآب، بخاری، قفل در و ... را چک کند و اگر این کار را نکند احساس اضطراب شدید، پریشانی و بی کفایتی به فرد دست می دهد وسواس چک کردن یکی دیگر از انواع وسواس است.

▪ نشانه های اختلال وسواسی شامل:

۱) وسواس: افکار نابه جا، تکرار شونده، ناخواسته و اجبارکننده ای است که افکار طبیعی فرد را مختل می کند و موجب اضطراب یا هراس می شود. این افکار می توانند فجیع و بی رحمانه و یا به صورت ترس از بیماری باشد و یا مانند ترس زیاد از صدمه دیدن خود یا افراد مورد علاقه ، نیاز شدید به اینکه باید همه کارها کاملاً دقیق و صحیح انجام شوند، هراس از آلودگی و کثیفی اشیا و...

۲) اضطرار و اجبار: رفتارها یا کارهای عمدی است که برای کنترل افکار وسواسی مکرراً انجام می شوند. فرد به این روش تلاش می کند تا از دست افکار آزار دهنده خود خلاص شود. مانند شستن مکرر یا چک کردن مداوم کاری که انجام شده، شمردن مکرر یک عمل مانند شمردن مکرر دفعات شستشو، تکرار کردن کارها مثلاً چیدن مکرر اشیا برای اینکه منظم شوند، جمع آوری و انباشتن اشیا خاص و... افراد مبتلا در آگاهی از بیماری خود متفاوتند. ممکن است گاهی متوجه باشند که افکارشان صحیح نیست و گاهی عمیقاً به آن معتقد باشند.

● چگونه اختلال وسواسی تشخیص داده می شود؟

تشخیص اختلال وسواسی با توجه به علائم آن، تاریخچه بیماری و معاینه توسط پزشک صورت می گیرد. وسواس یا اجبار به انجام کار خاص وقت گیر بوده و معمولاً بیش از یک ساعت در روز طول می کشد. همچنین به میزان زیادی روال عادی زندگی روزمره، کار، روابط اجتماعی یا تحصیل فرد را مختل می کند.

اختلال وسواسی چگونه درمان می شود؟ درمان اختلال وسواسی از طریق مشاوره، روان درمانی و همچنین به وسیله داروها صورت می گیرد.داروهای ضدافسردگی خاصی هستند که بر واسطه های شیمیایی مغز مانند سروتونین اثر می کنند. برای تاثیر این داروها بر افکار و رفتارها ممکن است به چند هفته زمان نیاز باشد. روان درمانی نیز از طریق روش رفتار شناختی انجام می شود. با مواجهه تدریجی با عامل هراس و خودداری از انجام کارهای خاص به مرور از اضطراب و هراس فرد کاسته می شود. مثلاً اگر وسواس شستشو دارید مکررا شیئی را که تصور می کنید آلوده است لمس کنید و پس از آن دست های خود را نشویید. اگر این کار را تکرار کنید به تدریج از هراس و اضطراب شما کاسته خواهد شد. این کار در مورد افکار نا بجا نیز موثر است. بهترین روش، استفاده همزمان از دارو و روان درمانی است.

● وقتی فشار چشم بالا می رود

آیا می دانید چشم هم فشار دارد و فشار چشم بالا می رود؟ از کجا بفهمیم که فشار چشم مان بالا رفته است؟ "گلوکوم یا آب سیاه بیماری است که سبب تخریب عصب بینایی می شود. این بیماری در آغاز هیچ علامتی ندارد ولی می تواند در طول زمان به کاهش بینایی و در نهایت، به نابینایی منجر شود. طبق مطالعاتی که در تهران و بعضی از استان ها صورت گرفته، میزان شیوع گلوکوم در افراد بالای ۴۰ سال، حدود ۴/۱ درصد است."

● در بیماری گلوکوم چه اتفاقی در چشم رخ می دهد؟

گلوکوم یک بیماری است که انواع متفاوتی دارد. در این بیماری، عصب بینایی بر اثر افزایش فشار داخل چشم تحلیل می رود که البته گاهی ممکن است این اتفاق بدون افزایش فشار داخل چشم هم رخ بدهد.

به چه دلایلی فشار داخل چشم افزایش پیدا می کند؟یک مایع به طور دائم در داخل چشم از زواید جسم مژگانی در حال ترشح است که وظیفه تغذیه بافت های مجاور را به عهده دارد. این مایع همان طور که ترشح می شود از قسمت دیگری از چشم خارج می شود. در بیشتر انواع گلوکوم ، سدی در راه خروج مایع زلالیه ایجاد می شود که باعث می شود مایعی که دائما در حال ترشح است خارج نشده و در نتیجه فشار داخل چشم افزایش یابد. گلوکوم ۲ نوع زاویه باز و بسته دارد. این سد در نوع شایع بیماری که همان گلوکوم زاویه باز است در ساختمان خروجی مایع زلالیه قرار دارد که معمولا به طور ارثی ایجاد می شود.

● فرد مبتلا چه طور می بیند؟

در گلوکوم زاویه باز ابتدا علامت خاصی وجود ندارد و دید طبیعی است. اما اگر بیمار به موقع مراجعه نکند و درمان نشود، ممکن است به مرور دیدش محیط نداشته باشد. درست مانند این است که از درون یک لوله به اطراف نگاه می کند.

● چه عواملی زمینه ساز آن است؟

در انواع اصلی بیماری معمولا زمینه های ارثی دخالت دارند؛ یعنی اگر فردی در خانواده و بستگان نزدیکش بیمار مبتلا به نوع شایع گلوکوم باشد، حتما باید از نظر این مشکل بررسی شود. عامل دیگر، نژاد است. در بعضی از نژادها مانند نژاد سیاه ، گلوکوم بیشتر دیده می شود. در بعضی از قسمت های دنیا هم گلوکوم های زاویه بسته بیشتر دیده می شود مانند شرق دور و به خصوص چین که در آنجا شایع تر هستند. عامل دیگر افزایش سن است که میزان ابتلا را بیشتر می کند. دوربینی، نزدیک بینی یا عوامل خاص چشمی مانند کمی ضخامت قرنیه و یک سری فاکتورهای دیگر مانند استفاده طولانی مدت از استروئیدها (کورتون) به اشکال گوناگون تزریقی، خوراکی و حتی نوع جلدی، خطر بروز آب سیاه یا گلوکوم را افزایش می دهند. همچنین التهاب داخل چشمی، ضربه و خون ریزی داخل چشم، در بروز گلوکوم موثرند.

چه افرادی بیشتر در معرض خطرند؟

دیابت و فشار خون جزء عوامل مساعدکننده اصلی محسوب نمی شوند ولی به طور کلی بیماران دیابتی بیشتر از بقیه به گلوکوم مبتلا می شوند.

● سن و جنس تا چه حدی در ابتلا به این مشکل دخیل هستند؟

البته هیچ سنی از ابتلا به گلوکوم مصون نیست. حتی این بیماری ممکن است در نوزادان هم یافت شود ولی شیوع آن خیلی کم است. به طور کلی هر چه سن بالاتر برود، میزان شیوع بیماری گلوکوم بیشتر می شود. جنس هم تاثیر چندانی در ابتلا به گلوکوم ندارد. فقط در انواع خاصی از بیماری ممکن است تاثیر جنس اهمیت داشته باشد.

● ظاهر چشم فرقی می کند؟

علائم انواع گلوکوم متفاوت است ولی در نوع شایع بیماری که گلوکوم زاویه باز و شایع ترین نوع گلوکوم است متاسفانه تا مراحل آخر، هیچ علامتی وجود ندارد، بنابراین باید قبل از اینکه گلوکوم دید بیمار را از بین ببرد، تشخیص داده شود و این امر تنها با مراجعات مکرر و منظم به چشم پزشک امکان پذیرخواهد بود. چنانچه بیماری به موقع تشخیص داده شده و درمان شود، بهبودی حاصل خواهد شد ولی در مراحل پیشرفته امکان برگشت دید حتی با درمان هم وجود نخواهد داشت و قطعا به نابینایی منجر می شود.

● آیا راهی برای پیشگیری وجود دارد؟

بعضی از انواع گلوکوم زاویه بسته معمولا با استفاده از اشعه لیزر قابل پیشگیری است اما متاسفانه انواع دیگر گلوکوم ها راه پیشگیری ندارند. البته گلوکوم زاویه بسته در ایران هم زیاد است و اگر بیماران به موقع مراجعه کنند، نجات پیدا می کنند.

● برای درمان چه کارهایی برای افراد مبتلا انجام می شود؟

تنها درمانی که می شود روی آن حساب کرد، پایین آوردن فشار داخل چشم است و روش های درمانی دیگر هنوز قابل قبول تعمیم نیست. فشار داخل چشم را می توانیم با دارو پایین بیاوریم و چنانچه با دارو پایین نیامد، از اشعه لیزر استفاده می کنیم و باز اگر به فشار مطلوب نرسید به عمل جراحی دست می زنیم.

● آیا پس از همه این درمان ها دید چشم به حالت طبیعی برمی گردد؟

خیر! چون عصب بینایی تخریب شده و قابل برگشت نیست، در نتیجه بینایی به حالت اول برنمی گردد. به همین دلیل اصرار به تشخیص سریع بیماری است تا زودتر نیز درمان شود.

▪ توصیه:

همه افراد به خصوص در سنین بالا، باید معاینات دوره ای چشم پزشکی داشته باشند. افرادی هم که فاکتورهای مساعدکننده بیماری را دارند بهتر است از ۴۰ سالگی به بعد هر سال به چشم پزشک مراجعه کنند.



منابع: فارس ، سیمرغ، ایسنا، مهر     
روزنامه آفتاب یزد ( www.aftab-yazd.com )